محققان پژوهشگاه ابن سينا، با بهرهگيري از دانش بيوتكنولوژي دارويي براي درمان اختصاصي سرطان خون تهيه كردند و با استفاده از نانوذرات مغناطيسي امكان تشخيص زودهنگام سرطان سينه را فراهم نمودند.
دكتر محمد مهدي آخوندي رييس پژوهشگاه فن آوريهاي نوين علوم پزشكي جهاد دانشگاهي - ابن سينا، صبح روز شنبه در گفت و گو با خبرنگاران گفت: محققان پژوهشگاه ابن سينا پس از پنج سال فعاليت مستمر بر روي سرطان ، سرانجام موفق شدند با بهرهگيري از تكنولوژي نانو به ارايه راهكارهاي جديد تشخيصي سرطان پستان و با بهرهگيري از علم ايمونولوژي و بيوتكنولوژي ، داروي مقدماتي درمان سرطان خون را توليد كنند.
وي گفت: سرطان خون يا لوسمي بيماري پيشرونده و بدخيم اعضاي خون ساز بدن است كه با تكثير و تكامل ناقص گويچههاي سفيد خون و پيش سازهاي آن در خون و مغز استخوان ايجاد ميشود. در اين سرطان مغز استخوان، مقدار بسيار زيادي سلولهاي سفيد خون غير عادي توليد ميكند.
به گفته آخوندي، اين سلولها با گلبولهاي طبيعي خون متفاوت است و عملكرد مناسبي ندارند؟ در نتيجه توليد گلبولهاي سفيد طبيعي خون را متوقف كرده و توانايي فرد را در مقابله با بيماريها از بين ميبرد. اين بيماري در مردان بيشتر تظاهر ميكند و يكي از چهار سرطان شايع كودكان است.
* راهكار درماني سرطان خون با استفاده از داروي اختصاصي توليد شده در پژوهشگاه ابن سينا
رييس پژوهشگاه ابن سينا گفت: محققان اين پژوهشگاه با استفاده از روشهاي نوين بيوتكنولوژي اقدام به ساخت داروهاي اختصاصي سرطانهاي گوناگون كرده اند كه در ارتباط با نوعي سرطان خون ، برخي از داروهاي ساخته شده در اين پژوهشگاه، مورد آزمايش قرار گرفته و اثر آن روي سلولهاي سرطاني بيماران ، منجر به مرگ اين سلولها شد.
وي گفت: اين واكنش در محيط آزمايشگاه با موفقيت انجام شد و در حال حاضر مرحله آزمايشگاهي ساخت اين دارو به پايان رسيده است.
آخوندي گفت: براي استفاده درماني از اين دارو لازم است كه اثر آن بر روي حيوان آزمايشگاهي نيز بررسي شود و پس از انجام كارآزمايي باليني در بيماران مبتلا به سرطان خون، نسبت به عرضه آن به بازار اقدام شود. در صورت تامين بودجه لازم پيش بيني ميشود كه اين دارو و ظرف سه سال آينده مورد بهره برداري قرار گيرد.
وي افزود: توليد چنين دارويي در داخل كشور امكان استفاده عمومي مردم را با هزينهاي بسيار كم به همراه خواهد داشت.
آخوندي تصريح كرد: هر چه درمان سرطان اختصاصي تر انجام شد، ميزان عوارض جانبي و صدمه به اندامها و بافتهاي طبيعي كمتر ميشود. از بهترين نوع درمانهاي سرطان كه هم اكنون پزشكان و محققان بر آنها تمركز بيشتري دارند ، ايمني درماني سرطان است.
وي افزود: اين نوع درمان از طريق هدفگيري اختصاصي مولكولهاي سطحي سلول هاي سطحي سرطاني انجام ميشود، براي انجام اين نوع درمان ، داروي مربوطه عليه سلول سرطاني ساخته ميشود و با تزريق آن موجب فعال شدن مكانيسمهاي مختلفي در بدن بيمار ميشود كه در نهايت به مرگ سلول سرطاني ميانجامد.
آخوندي يادآور شد: سرطان بيماري است كه در آن سلولهاي بدن بطور كنترل نشدهاي تكثير ميكنند. بسياري از مردم سرطان را مترادف با درد، رنج و مرگ ميدانند. اين بيماري باعث اختلال در زندگي خانوادگي ، خواب، فعاليت فيزيكي ، عملكرد اجتماعي و شغلي ميشود.
وي افزود: بيمار مبتلا به سرطان از زمان تشخيص بيماري تا زمان مرگ مشكلات زيادي دارد و علايم بسياري را كه بر كيفيت زندگي تاثير سوء دارند، تجربه مي كنند.
وي گفت: طبق گزارش انجمن بهداشت آمريكا ۷/۶ميليون نفر در سال ۲۰۰۷بر اثر سرطان جان خود را از دست دادهاند كه ۱۳درصد از كل ۵۸ميليون مرگ در سراسر جهان را به خود اختصاص ميدهد.
آخوندي يادآور شد: محققين مختلف در حال بررسي روشهاي جديد جهت تشخيص و درمان اين بيماري هستند و يقينا كشف راههاي تازه ، علاه بر منافع اقتصادي ، قابليت استفاده براي عموم مردم كشور را در نيز در برخواهد داشت. اين موضوع از اين لحاظ اهميت دارد كه يك سوم سرطانها اگر در مراحل اوليه تشخيص داده شود، قابل درمان است.
* تشخيص زودرس سرطان پستان با استفاده از نانوذرات
رييس پژوهشگاه فن آوريهاي نوين علوم پزشكي - ابن سينا با اشاره به موفقيت پژوهشگران اين پژوهشگاه به تشخيص زودرس سرطان پستان با استفاده از فناوري نانو گفت: نانو ذرات كوانتومي ذراتي در ابعاد نانو هستند كه به تازگي در عرصه نانوتكنولوژي و نانو پزشكي مطرح شدهاند و در تشخيص انواع بيومولكولها و عوامل بيماري زا، كاربردهاي وسيعي دارند.
وي گفت: در مطالعهاي كه در اين مركز طراحي و اجرا شد از نانو ذرات كوانتومي به منظور تشخيص زودهنگام سرطان پستان استفاده شد در اين طرح ابتدا آنتي بادي منوكلونال ضد تومور ماركر سرطان پستان Her2توليد ، و سپس با استفاده از يك فناوري نوين ، آنتي بادي به نانو ذرات كوانتومي متصل شد.
آخوندي افزود: در مرحله بعد، از اين آنتي باديهاي منوكلونال نشاندار براي رديابي تومور ماركر سرطان پستان در ردههاي سلولي و همچنين بافتهاي بيماران مبتلا به سرطان پستان استفاده شد.
وي گفت: نتايج حاصل نشان داد كه آنتي باديهاي منوكلونال متصل به نانو ذرات كوانتومي قادرند تومور ماركر سرطان پستان را شناسايي كنند. علاوه بر حساسيت فوقالعاده زياد ، نانو ذرات كوانتومي نوردهي بسيار طولاني مدت داشته و اين امكان را فراهم ميآورد كه بتوان بافت سرطاني را به دقت و در زمان زياد مطالعه كرد.
آخوندي اظهار داشت: در مطالعهاي ديگر ، آنتي بادي منوكلونال ضد سرطان پستان با نانوذرات مغناطيسي متصل و از آنها در تشخيص سلولهاي سرطاني پستان استفاده شد. نتايج حاصله نشان داد كه اين آنتي باديهاي نشان دار ابزاري بسيار كارآمد جهت تشخيص سلولهاي سرطاني در شرايط آزمايشگاهي و همچنين در بدن بيمار هستند.
وي گفت: در مجموع به نظر ميرسد نانو ذرات براي تشخيص تومور ماركرها بسيار حساس بوده و ميتوانند براي تشخيص زودهنگام سرطانهاي انسان استفاده شود.
رييس پژوهشگاه ابن سينا تصريح كرد: با توجه به اينكه تشخيص زودهنگام سرطان مهمترين عامل تعيين ميزان موفقيت درمان سرطان است ، به نظر ميرسد استفاده از اين نانوذرات گام بسيار موثري در جهت اقدامات درماني باشد.
وي يادآور شد: نانو ذرات مغناطيسي، كاربردهاي مختلف پزشكي و بيولوژيكي دارند كه از آن جمله ميتوان به توانايي آنان در اتصال به بيومولكولها و واكنش با مولكولهاي هدف سطح اشاره نمود. از خصوصيات مهم اين نانو ذرات غير سمي بودن، سازگاري با موجود زنده و تجمع زياد در بافت يا اندام هدف است.
سرطان سينه يكي از سرطانهاي شايع و كشنده زنان است كه طبق محاسبات انستيتو ملي سرطان، از هر هشت زن يك نفر در زندگي خود مبتلا به سرطان پستان ميشود.
در ايران سالانه ۷۰۰۰يمار جديد به سرطان سينه مبتل ميشوند و سرطان پستان شايعترين سرطان در ميان زنان كشور به شمار ميرود.