اداره برنامههای تئاتر و خانه نمایش شاید فقط با صرف اندکی از بودجه میلیاردی تئاتر و توجه مدیران و مسئولان هنرهای نمایشی فارغ از دغدغهها و هیاهوهای غیر تئاتری به بهشت تمرین هنرمندان تئاتر ایران تبدیل شود.
به گزارش خبرنگار مهر، پلاتوهای مختلف اداره برنامههای تئاتر با شرایط نامطلوب و نامناسب به لحاظ بهداشتی و امکانات بیشتر تداعیکننده یک سالن مخروبهاند تا مکانی که باید میزبان هنرمندان تئاتر در روزهای تمرین پیش از اجرا باشند.
برای تولید یک اثر نمایشی در کنار عواملی چون نمایشنامهنویس، کارگردان، بازیگر و طراح صحنه نیاز به برخی امکانات به لحاظ کمی و کیفی لازم و ضروری است. شاید یکی از مهمترین امکاناتی که باید در اختیار یک گروه نمایشی قرار گیرد سالن است. سالنی برای تمرین و سالنی برای ارائه دستاورد گروهی که ماهها تمرین و تلاش میکنند تا به نتیجهای مطلوب برسند.
سالن تمرین خود یکی از عوامل مهمی است که میتواند به لحاظ کیفی نیز روی اثر نمایشی تولیدشده تأثیرگذار باشد. از آنجا که سالن تمرین روزها و ماهها میزبان عوامل یک گروه نمایشی است، باید دارای شرایط و امکاناتی باشد که هنرمندان بتوانند در فضایی مناسب و مطلوب به تمرین بپردازند.
ورودی یکی از پلاتوهای اداره تئاتر
بارها شاهد بودهایم وقتی گروهی تمرینهای خوب و مناسب را پشت سر گذاشته توانسته اجرایی مطلوب و با کیفیت به صحنه ببرد و در جذب مخاطب و نشان دادن جذابیتهای تئاتر نیز موفق باشد. این واقعیت را نمیتوان نادیده گرفت که تئاتر در کشور ما در فقر امکانات بسر میبرد و تعداد سالنهای فعال که گروههای نمایشی بتوانند اثر خود را در آنها به صحنه ببرند محدود است.
همچنین نبود سالنهای مناسب برای تمرین نیز باعث شده تولید تئاتر توسط گروههای مختلف با مشکل روبرو شود. تهران که به نوعی مرکز تئاتر کشور است از این امر مستثنی نیست. از دهه 40 فضایی به نام اداره برنامههای تئاتر و خانه نمایش در تهران تآسیس شد که در آن افراد و هنرمندان زیادی در حوزه تئاتر مشغول به کار شدند.
خوشبختانه هنوز هم اداره برنامههای تئاتر مشغول به فعالیت و هر روز پذیرای خیل عظیم خانواده تئاتر است که در ساعتهای مختلف به تمرین کار خود میپردازند. البته تعداد زیادی از هنرمندان نیز اقبال این را به دست نمیآورند که تمرینهای خود را در این مکان تئاتری انجام دهند.
اداره تئاتر در طول سال میزبان گروههای متعددی است که قصد ارائه آثار خود را در صحنههای تئاتر و جشنوارههای مختلف و موضوعی تئاتر دارند. در این میان بازبینی بسیاری از آثار متقاضی حضور در جشنوارهها نیز در این مکان انجام میشود. اداره برنامههای شش پلاتو تمرین دارد که از ساعت 8:30 تا 23 در اختیار گروههای مختلف قرار میگیرد.
به طور میانگین هر سالن در روز میزبان پنج گروه نمایشی است و در مجموع 30 گروه هر روز از پلاتوهای تمرین اداره تئاتر استفاده میکنند. اما نکته مهم فقر امکانات و فضای مناسب در پلاتوهای تمرین است. سالها از این مکان بهرهبرداری شده ولی کمتر شاهد بازسازی و بهینهسازی امکانات و فضای آن بودهایم که در برخی شرایط کار را برای گروههای تئاتر سخت میکند.
وقتی این روزها وارد هر کدام از پلاتوهای تمرین اداره تئاتر میشویم فضایی آلوده و کثیف میبینیم. دیوارها، کف و فضای سالن بیانگر وجود یک فضا و مکان هنری برای تمرین تئاتر نیست و بیشتر تداعیکننده مخروبهای است که سالها به آنها رسیدگی نشده است. نبود امکانات بهداشتی و تهویه مناسب حضور در این پلاتوها را در فصول مختلف سال بسیار طاقت فرسا میکند.
هیچکدام از این پلاتوها دارای امکانات تمرینی مناسب نیستند و حتی صندلیهای مناسب برای نشستن و استراحت کردن نیز در آنها وجود ندارد. این امر برای حضور گروههای بازبین و کارشناسانی که به تماشای نمایشهای در حال تمرین مینشینند نیز مشکل آفرین بوده است.
فضای راه پله و درهای ورودی پلاتوها نیز مناسب و مطلوب نیست و نشان از بیتوجهی و نبود رسیدگی مناسب دارد. در این میان این سئوال مطرح است که چرا تئاتر ما نباید از فضایی مناسب برای تمرین که جزو اساسیترین امکانات برای اجرای یک نمایش است بهرهمند باشد؟
آیا این فضا به زعم مدیران تئاتری درخور و شایسته تئاتر و هنرمندان تئاتر است یا کیفیت و فضای مناسب برای تمرین مد نظر هیچکدام از اهالی تئاتر نیست؟ در طول سال شاهدیم که بودجه تئاتر صرف جشنوارهها و مسائل مختلف تئاتر میشود، اما برای تامین سالنهای مناسب تمرین و اجرا هیچ اقدامی صورت نمیگیرد.
بارها شاهد بودهایم که هنرمندان از نبودن شرایط مناسب در پلاتوهای تمرین اداره تئاتر گلهمند بودهاند، اما هیچ اقدامی در زمینه بهبود این شرایط از طرف متولیان تئاتر صورت نگرفته است. همچنین به دفعات شاهد تأثیرات نامطلوب فضای تمرین بر کیفیت اجرای نمایشهای مختلف بودهایم.
در این میان اکثریت گروههایی که اجراهای موفق دارند یا از فضای تمرین خصوصی خود استفاده میکنند یا در سالنهای تئاتر شهر مشغول به تمرین هستند. البته نمیتوان از حرکات ناشایست برخی افرادی که در پلاتوهای مختلف اداره تئاتر تمرین میکنند چشم پوشید. بارها در این فضاها شاهد بودهایم خود اعضاء گروه نیز در آلوده کردن و آسیب زدن به سالن بیتقصیر نیستند.
برخی هنرمندان سیگار خود را روی دیوار خاموش میکنند
مصرف بیرویه سیگار در این سالنها که دارای تهویه مطلوب نیستند و همچنین آسیب زدن به دیوارهای سالن و زخمی کردن آنها از جمله حرکات ناشایستی است که برخی گروههای تئاتری معمولا انجام میدهند، حرکتی که به هیچ وجه درخور و شایسته یک گروه هنری نیست.
در مجموع مدیران و اهالی هنر باید به صورت جدی در فکر بهبود و بهینهسازی مطلوب اداره برنامههای تئاتر باشند، زیرا اگر وجود این مکان تئاتری که پاسخگوی نیاز تعداد زیادی از خانواده تئاتر است غنیمت شمرده نشود در آینده نه چندان دور شاهد وقایعی نامطلوب خواهیم بود که نتایج آن بر تئاتر کشور تأثیرگذار است.
صرف بودجه مناسب برای بهینهسازی امکانات و فضای پلاتوهای تمرین از طرف متولیان تئاتر کشور و مراقبت و نگهداری هر چه بهتر و بیشتر اهالی تئاتر و برخورد شایسته با این امکانات میتواند در داشتن فضایی مناسب برای تمرین تئاتر و در نتیجه تولیدی موفق تأثیر بسزا داشته باشد.
سوئیس : لیلی امیدوار 
استرالیا : آرش کریمی - محمود نکوئی
