محققان پژوهشكده «رويان» جهاد دانشگاهي براي نخستين بار در جهان به ارائه نقشه پروتئيني سلول‌هاي بنيادي جنين انساني موفق شدند.

به گزارش خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر حسين بهاروند، عضو هيات علمي پژوهشكده رويان و از مجريان اين طرح با اعلام اين مطلب خاطرنشان كرد: نقشه پروتئيني سلول‌هاي بنيادي جنيني انسان كه با همكاري محققان پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي تهيه شده، درك ما را از زيست شناسي اين سلول‌ها افزايش مي‌دهد.

وي با اعلام اين كه در اين مطالعه هويت 700 پروتئين بيان شونده در سلول‌هاي بنيادي جنيني انساني با استفاده از روش الكتروفورز دو بعدي و اسپكترومتري جرمي مشخص شده است، ‌افزود: اين نقشه و اطلاعات كامل پروتيين‌هاي شناسايي شده به همراه ابزارهاي جست‌و‌جو گر قوي در نشاني الكترونيكي www.royanproteomics.ir قابل دسترسي است كه با استفاده از اين ابزارهاي جست‌وجوگر مي‌توان نحوه توالي پروتئين‌ها، نام ژن و تمام اطلاعات مرتبط با تجزيه و تحليل پروتيين سلول‌هاي بنيادي را دريافت كرد. دكتر بهاروند تصريح كرد: فراوانترين اين پروتئين ها، چاپرون‌ها، پروتئين‌هاي گرماشك، پروتئوزدرم‌ها و پروتئين‌هاي پاسخ ده در مقابل استرس بودند و پروتئين‌هاي فراواني نيز مرتبط با تقسيم و تمايز سلولي شناسايي شدند.

وي در تبيين اهداف انجام اين تحقيق، به كاربردهاي روزافزون سلول‌هاي بنيادي در زمينه‌هاي مختلف پزشكي و ضرورت شناخت كامل اين سلول‌ها به منظور كاربرد آنها اشاره كرد و اظهار داشت: سوالاتي نظير شاخص يا شاخص‌هاي شناسايي اين سلول‌ها و ژن يا ژنهايي كه در سطح پروتئين يا mRNA در اين سلول ها تجلي مي‌يابد، اين كه آيا اين پروتئين‌هاي اختصاصي در طول تكوين يك فرد از جنيني به بزرگسالي و يا در طول تكامل از موجودات ابتدايي تا پستانداران حفظ شده‌اند و آيا مي شود با شناخت پروتيئن يا پروتئين‌هاي اصلي و مسير تبديل و انتقال آنها يك سلول فيبروبلاست پوست را تبديل به يك سلول بنيادي نظير سلول بنيادي جنيني كرد و سوالاتي ديگر نظير اينها ما بر آن داشت كه مطالعه تجزيه و تحليل پروتئين‌هاي سلولهاي بنيادي را آغاز كنيم.

به گزارش ايسنا، دكتر بهاروند افزود: در مرحله نخست، هويت پروتييني سلول‌هاي بنيادي جنيني انساني به دنبال توليد سلول‌هاي بنيادي جنيني انساني در پژوهشكده رويان و چاپ مقالات آن در مجلات معتبر بين‌المللي مشخص و مقاله آن با همكاري پژوهشكده رويان و پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي در مجله «پروتئوميكس» (proteomics) به چاپ رسيد.

وي با بيان اين كه يكي از عكس‌هاي مقاله مزبور، به عنوان طرح روي جلد مجله پروتئوميكس به چاپ رسيده، خاطر نشان كرد: هم اكنون مجريان طرح بر آن هستند تا پروتئين‌هاي اصلي را كه در بنيادينگي سلولي نقش دارند شناسايي ‌كنند. در اين خصوص پروتئين‌هاي جالبي در سلول‌هاي بنيادي جنيني موش يافته‌اند كه اميد است بتوان با تحقيقات ژرف در بستر سلول‌هاي بنيادي به شناخت عامل يا عوامل بنيادينگي سلولي دست يافت و روزي بتوان حتي يك سلول فيبروبلاستي را به سلول بنيادي تبديل كرد.

عضو هيات علمي پژوهشكده «رويان» جهاد دانشگاهي با اشاره به اين كه تعداد 60 پروتئين در اين سلول‌ها حدود 30 درصد ازحجم پروتئين‌ها را تشكيل مي‌دهند، افزود: فاز دوم پروژه آن است كه بدانيم چه پروتئيني در بنيادي بودن سلول نقش دارد و ميزان اين نقش چقدر بوده و يا در چه مرحله‌اي در تمايز حذف مي‌شود.

در حال حاضر نقشه 108 پروتئين موش شناسايي شده و 94 پروتئين مشترك بين موش و انساني را شناسايي ‌كرده‌ايم.

به گزارش ايسنا، دكتر بهاروند در ادامه با بيان اين كه از فن آوري سلول‌هاي بنيادي به عنوان دومين انقلاب در زيست‌شناسي و پزشكي بعد از فن آوري زيستي ياد مي‌شود افزود: فن آوري سلول‌هاي بنيادي در مطالعات زيست شناسي تكويني يا جنين شناسي، توسعه داروسازي، ناهنجاري‌شناسي و سم شناسي و مطالعه عملكرد ژنها در موجود زنده داراي اهميت است اما مهمترين ارزش اين سلولها در صلب پيوند است و اميد است كه بتوان روزي با كمك اين سلولها در جهت درمان بسياري از بيماريهاي صعب العلاج گام برداشت و دانشمندان بر اين اميدند كه طي 10 سال آينده اين مسايل به واقعيت بپيوندد.

وي در پايان با گراميداشت ياد و خاطره دانشمند فقيد زنده‌ياد دكتر سعيد كاظمي آشتياني اظهار داشت: مرحوم دكتر كاظمي آشتياني يكي از همكاران اصلي طرح و نويسندگان اين مقاله بود كه اين طرح بدون نگاه خردمندانه و ديدگاه عميق تحقيقاتي وي شروع نمي‌شد و به پيش نمي‌رفت.