کاوش ميان لايه هاي سکونتگاهي عصر آهن ( 1350 تا 550 پيش از ميلاد ) در تپه باستاني قلي درويش قم، به شناسايي نخستين پلان معماري کامل شهري منجر شد. اين معماري شهري شامل يك انباري، يك آشپزخانه و يك يا دو اتاق نشيمن است.
تپه باستاني قلي درويش يكي از شگفت انگيز ترين محوطه هاي باستاني ايران در مسير اتوبان قم جمكران واقع شده است. بخش بزرگي از اين محوطه باستاني طي ساخت و سازهاي اطراف آن تخريب شده و مقدار زيادي از خاك آن نيز براي اتوبان قم _ كاشان مورد بهره برداري قرا گرفته است. با اين وجود همچنان اين تپه باستاني گوياي اسرار بي شماري از تمدن پيش از هخامنشيان در فلات مركزي است.
«سيامک سرلک»، سرپرست هيات کاوش در تپه باستاني قلي درويش با اشاره به کشف نخستين پلان کامل معماري شهري از دوره عصر آهن در قلي درويش گفت: «شواهد باستان شناسي در قلي دوريش نشان مي دهد که اين تپه باستاني در هزاره اول پيش از ميلاد شهر بزرگي بوده است که قريب به 50 هکتار وسعت داشته است. به همين علت بدست آوردن پلان معماري شهري اين اقوام براي هيات باستان شناسي حائز اهميت بوده است.»
کاوش هاي باستان شناسي در محوطه هاي استقراري و سکونتگاهاي عصر آهن عموما منجر به کشف استقرارگاه هاي موقت و محوطه هاي روستايي از اين دوره تاريخي شده است و تا کنون معماري شهري اين اقوام ناشناخته باقي مانده است.
سرلک با اشاره به پلان استاندارد کشف شده از معماري شهري قلي درويش گفت: « هيات كاوش در فصل سوم موفق شد بخش‌هاي ديگري از معماري واحدهاي مسكوني جوامع عصر آهن مستقر در محوطه قلي درويش را كاوش كند. از آنجايي که تيغ بولدوزرها بخش بزرگي از تپه را تخريب کرده است، فضاهاي معماري که عموما در اين محوطه باستاني به دست مي آمد ناقص بوده است. اما با کشف کامل ترين نمونه پلان معماري از دوره عصر آهن، الگوي معماري اين دوره در قلي‌درويش بدست آمد.»
او در ادامه گفت: «در كف انباري‌هاي بنا، خمره‌هاي بزگ سفالي كه ارتفاع برخي از آنها به 130 سانتي متر مي‌رسد، جهت نگهداري غلات و آذوقه، تعبيه شده است و از آشپزخانه مردمان اين دوره حجم قابل توجهي غلات كربونيزه شده شامل گندم، جو و انگور به دست آمد.»
به گفته سرلک اين پلان با پلان هاي ناقص معماري که تا کنون در قلي درويش بدست آمده بود مطابقت دارد و به همين علت مي توان احتمال داد که قلي درويش در هزاه اول پيش از ميلاد داراي الگوي معماري شهري بوده است.
در صورتي که اين تپه باستاني بکر باقي مي ماند اطلاعات جامعي از نخستين استقرار ساکنين شهر قم پيش از سده سوم هجري قمري بدست مي آمد. هم اکنون همه لايه هاي استقراري دوره اسلامي، ساساني،اشکاني، هخامنشي و مادي اين تپه باستاني از بين رفته است.