چهارشنبه ۷ دی ۱۳۸۴
- غارپيمايي به روش ايراني...
با وجود بافتهاي آهكي بسيار گسترده و عميق كه در بيشتر نقاط كشور - به ويژه در غرب - به چشم ميخورد، توجه زيادي به غارشناسي و غارپيمايي نشده است. فهرست نامهاي غارها كه در يكي دو كتاب و چند نشريه به چشم ميخورد، بيشتر در نتيجه فعاليت «گنججو»ها فراهم آمده و در يكي دو مورد هم كارهايي براي افزايش جاذبه گردشگري غارها انجام شده است. به جز اين، فعاليت چشمگير غارشناسي يا غارپيمايي انجام نشده است.به گونهاي كه ابتداييترين مطالعههاي غارشناسي، در طرحهاي بزرگ ساختماني مانند سدسازي و راهسازي، به دست غارپيمايان و غارشناسان خارجي انجام ميشود و هيچ گروه يا سازماني در ايران، توانايي چنين تحقيقاتي را ندارد. غارشناسي، با وجود امكان انجام مطالعات زمينشناسي از طريق ماهواره غار شناسي فعاليتي است كه هنوز به صورت مستقيم توسط دانشمندان اجرا ميشود. در اين فعاليت، هنوز فضايي براي لمس مراحل كشف يك واقعيت وجود دارد. پژوهشگران رشتههاي علمي مانند زمينشناسي، فيزيك، شيمي، زيستشناسي، باستانشناسي و ... براي يافتن پاسخ پارهاي از سئوالهاي خود، مجبور به پيمايش غارها ميشوند.
در ايران غارپيمايان، از ميان كارهاي مختلفي كه در اين فعاليت قابل اجراست، فقط به پيمايش چندباره غارهاي شناسايي شده ميپردازند و بسيار كم به كشف بافتهاي آهكي بسيار گسترده و عميق كه در بيشتر نقاط كشور - به ويژه در غرب - به چشم ميخورد، دست مي زنند. نتيجه «چشمگير» غارپيماييها در ايران، نيز متاسفانه تخريب غار و آلودهسازي محيطهاي حساس و آسيبپذير آن است. حتي بيشتر «غارپيمايان فني» ما به محيط غارها بيتوجه هستند و رد هر گروه بازديدكننده از غارهاي دشوار را ميتوان با آلودگيها و تخريبهايي كه از خود به جا گذاشتهاند، پيگيري كرد.
چند نكته درباره شناسايي و پيمايش غار
1- كشف دهانه. يافتن دهانه غار، حتي اگر از وجود آن اطلاع داشته باشيم، كار سادهاي نيست. بهترين كار اين است كه از كسي كه محل دهانه غار را ميشناسد، كمك گرفته شود. در تلاش براي يافتن دهانه غار بايد نكتههايي را در نظر داشت:
- گروه را به دستههاي سه نفره تقسيم كرد و براي هر دسته، بخشي از منطقه موردنظر را اختصاص داد.
- بسته به وضعيت منطقه، يك زمان مشخص براي اتمام كار جستوجو و بازگشتن به قرارگاه مشخص كرد.
- پس از جمعآوري اطلاعات به دست آمده توسط دستهها نسبت به طراحي مراحل بعدي اقدام كرد.
كارهايي كه توسط هر دسته بايد اجرا شود:
- هر دسته فقط در منطقه خودش به فعاليت بپردازد، تا علاوه بر جلوگيري از هدر رفت نيرو، در صورت پيشامد حادثه، افراد ديگر گروه در منطقه مشخص و محدود، به عمليات جستوجو و امداد بپردازند.
- با ديدن هر دهانه، ابتداي گراي دقيق آن ثبت شود (با استفاده از جي پي اس ميتوان به سادگي دهانه را علامت زد) و پس از آن دو نفر داخل دهانه شوند و يك نفر كه مشخصات دهانه را نزد خود دارد، بيرون غار منتظر بماند.
- در صورت ادامه داشتن غار، دو نفر پيشرو به بيرون برگردند و فرد سوم را از وضعيت غار و طرحي كه براي پيمايش آن دارند، مطلع كنند و كار را ادامه دهند.
- دو نفر پيشور حتما در غار، رد باقي گذارند (بدون استفاده از رنگ يا ديگر چيزهايي كه به محيط غار آسيب رساند) تا هم كار بازگشت خود را ساده كنند و هم به گروههاي بعدي كه ميخواهند به آنان برسند، كمك كنند.
- نفر سوم با رفتن به قرارگاه اصلي، ديگر افراد گروه را از محل دهانه و وضع داخلي آن مطلع كند تا گروه براي مراحل بعدي اقدام كند.
2- پيمايش و جستوجوي درون غار - هر دسته سه نفره، دهليزها را يك به يك تا انتهاي آن طي ميكنند و به جمعآوري اطلاعات ميپردازند و در بازگشت، براي جلوگيري از دوباره كاري و هدر رفت نيرو، آن دهليز را علامتگذاري ميكنند.
- هر دسته، در برخورد با درياچه يا چاه، پيش از اقدام به عبور از آن، بايد افراد ديگر گروه را از وجود آن آگاه كند و در يك طرح كلي كار را ادامه دهد.
- با جمعبندي اطلاعات به دست آمده از دستههاي جستوجو كننده، ادامه كار در قرارگاه اصلي طراحي ميشود.
3- كشيدن نقشه. براي كشيدن طرح ساده (كروكي) غار، داشتن يك قطب و قلم و كاغذ كافي است. ولي براي كشيدن نقشه كامل غار به ابزار و مهارت بيشتري نياز است. براي كشيدن يك نقشه كاربردي، سه مشخصه از غار بايد ثبت شود: كروكي (نماي افقي). برش ساختماني (نماي جانبي) و مقاطع. در كشيدن نقشه غار بايد مهارت و دقت و وقت كافي اختصاص داد تا نتيجه كار، كم خطا و قابل استفاده باشد.
4- حفظ محيط غار. دور بودن از نور خورشيد و عوامل طبيعي مانند باد و تغييرات دما، محيط غار را در برابر آلودگي بسيار حساس ساخته است. امكان جذب و تجزيه مواد خارجي در غار بسيار كم است. به عنوان يك اصل، بايد از جا گذاشتن هرگونه موادي - چه قابل تجزيه و چه تجزيه نشدني در غار خودداري كرد. هيچ ابزاري با توجيه اينكه «مورد استفاده ديگران قرار خواهد گرفت» نبايد در غار باقي بماند. از رنگ كردن و نوشتن يادگاري و كندن چكيدهها و چكندهها و هرگونه آسيبرساني ديگر به پديدههاي غار بايد خودداري كرد.
جانوران غارزي، بسيار آرام و آسيبپذير هستند ، مراقب آنها باشيد و آرامششان را بر هم نزنيد.
