باستان شناسان در جريان بررسي ها و کاوش هاي خود در پنجمين فصل از کاوش هاي باستان شناسي دهانه غلامان به هشت فضاي مسکوني تازه برخورد کردند. اين فضاها شامل اتاق ها و اتاقک هاي برجي شکل هستند و سابقه ساخت آن ها به دوره هخامنشي بازمي گردد.
باستان‌شناسان ايتاليايي در سال 1960 ميلادي شهر دهانه غلامان را شناسايي كردند. اين شهر در حدود 2 كيلو‌متري روستاي قلعه‌نو و 44 كيلو‌متري شهرستان زابل قرار گرفته است. ساختمان‌هاي اين شهر روي بلندي‌هايي كه از سطح زمين‌هاي قابل كشت چند‌متر ارتفاع دارد، ساخته شده است. ساخت خانه روي سكو‌هاي مرتفع با هدف دفاع از شهر در مقابل سيل‌هاي ناگهاني و فصلي رود هيرمند كه زمين‌هاي پست را تهديد مي‌كرده، انجام مي گرفته است.
«منصور سجادي»، سرپرست هيات کاوش در شهر سوخته و دهانه غلامان با اشاره به آغاز پنجمين فصل کاوش در دهانه غلامان گفت: «در ابتداي فصل تازه کاوش ها موفق شديم چهار کارگاه در اين شهر هخامنشي باز کنيم. ادامه بررسي ها و کاوش ها در حياط مرکزي يکي از اين کارگاه ها ما را به سه فضاي مسکوني رساند. کشف سه اتاق با کاربري احتمالي صنعتي نتيجه اوليه اين کاوش ها را براي ما به دنبال داشته است.»
سال گذشته نيز در اين محل اتاق هايي کشف شد که باستان شناسان بر اساس شواهد موجود در آن ها احتمال صنعتي بودن اين فضاها را مطرح کرده بودند.
سجادي در اين باره گفت: «احتمال مي دهيم در اين اتاق ها نوعي دانه گياهي را آرد مي کردند و از آن روغن مي گرفتند. اين روغن براي پخت پز و مراسم آييني مورد استفاده قرار مي گرفته است.»
در نزديکي اين اتاق ها معبد دهانه غلامان قرار گرفته به همين دليل باستان شناسان احتمال مي دهند، روغني که براي مراسم مذهبي معبد مورد استفاده قرار مي گرفته را در اين اتاق ها تهيه مي کردند.
شهر دهانه غلامان از 27 ساختمان بسيار مهم و كليدي تشكيل شده است كه از مهمترين آنها مي‌توان به دو ساختمان مذهبي و صنعتي و تعدادي ساختمان مسكوني اشاره كرد. دهانه غلامان در زمان هخامنشيان يكي از پايتخت‌هاي مهم اين سلسله و مركز صنعتي هخامنشي بوده است.
سجادي با اشاره به ديگر يافته هاي باستان شناسي در دهانه غلامان گفت: «در يکي ديگر از کارگاه هاي اين شهر هخامنشي بقاياي اتاقي را کشف کرديم که در چهار گوشه آن چهار اتاقک برجي شکل قرار گرفته است. هنوز از کاربري اين فضاها اطلاعاتي به دست نياورده ايم به همين علت کاوش در اين آن ها ادامه دارد.»
معماري اين شهر بسيار دقيق و موشكافانه طراحي شده است. اين معماري نشان مي‌دهد ساكنان اين شهر، دهانه غلامان را بر اساس نقشه معماري ساخته‌اند.
شهر دهانه غلامان 1500 متر در 800 متر مربع مساحت دارد اما باستان‌شناسان عقيده دارند مساحت اين شهر بيش از اين مقدار بوده و طوفان شن و گذر زمان بخش‌هايي از اين شهر را از بين برده است.
«دهانه غلامان»، دومين محوطه باستاني مهم در سيستان و بلوچستان است كه از دوران هخامنشي به جاي مانده است. اين محوطه يكي از مراكز و پايتخت‌هاي معتبر سلسله باشكوه هخامنشيان بوده است.