.jpg)
سه شنبه ۲۲ شهریور ۱۳۸۴
- عشق براي ناصر خسرو آبرو آورد
تهران _ ميراث خبر:
گروه اجتماعي،آمنه شير افکن:در راسته خيابان ناصرخسرو، كمي پايينتر از دارالفنون ،آن سوي خيابان يك بناي قاجاري چنان رنگ و لعابي يافته كه خاطره دوران گذشته ناصرخسرو را يك يك بار ديگر زنده كرده است.
اگر چه آخرين نقشهاي تاريخ و فرهنگ در نماي ساختمانهاي خيابان سرسامآور ناصرخسرو هنوز بالا و پايين ميرود، اما دود و آلودگي مردم بر زوال اين بناها مهر بطلان ميزند و اگر تدبيري از سوي مسئولان انديشيده نشود، به زودي آخرين نشانههاي معماري و تاريخ به جاي مانده از دوران قاجار و پهلوي در اين ساختمانها رنگ ميبازد. ناصرخسرو سالهاي آينده در دود و دم و ترافيك، مكاني ميشود براي انواع و اقسام بزهكاريها که كاربري بازار سياه آن همچنان پررونق ادامه مييابد.
اقدام يكي از كسبه بازار ناصرخسرو در مرمت و ساماندهي ساختمان قاجاري در اختيار به منظور تغييركاربري تجاري آن اگر چه چنان چه خود ميگويد: «با هيچگونه حمايتي از سوي سازمانها و دانشگاههاي مسئول پيش رفته» اما اكنون در واپسين لحظههايي كه به يكباره اعتبار 2 ميليارد توماني به داد دارالفنون ميرسد، رونق ديگري را در اين خيابان سراپا خسته به وجود آورده است.
«قاسم قليچخاني» از اعضاي صنف واردكنندگان داروها و مواد شيمايي بازار ناصرخسرو است كه مرمت اين بناي تاريخي را هفت ماه پيش آغاز كرد بدون دريافت هيچ كمك مالي و كارشناسي از سوي سازمانهاي مسئول با صرف 60 ميليون تومان اعتبار. ساختمان درهم فرو ريخته اي که اكنون به يكي از زيباترين بناهاي ناصرخسرو تبديل شده است.
با وي كه از همكاري نكردن دستگاههاي مسئول در اين حوزه گلهمند است به گفت و گو نشستهايم.
* خيليها فكر ميكنند روحيه و خلق و خوي بازاريها كمتر به سوي توجه به ميراث فرهنگي معطوف است، شما در اين ميان خرق عادت كردهايد؟ چه انگيزهاي موجب شد تا اين بناي درهم ريخته را مرمت و ساماندهي كنيد؟
_ علاقه شخصي من به ميراث فرهنگي با جايگاه من به عنوان يك بازاري در جامعه ، منافاتي ندارد. اگر چه خيلي از كسبه ناصرخسرو به اين اقدام من خنديدند و گاهي اوقات مرا «ديوانه» هم خطاب كردند، اما اين كار ماندگار ميماند و همگان نيز به ارزش آن پي ميبرند.
* از چه تاريخي كارتان را شروع كرديد؟
_ سال گذشته براي گرفتن مجوز لازم براي بازسازي اين ملك به شهرداري مراجعه كردم، شهرداري جواز ساخت را صادر كرد اما اين جواز بدون هيچ گونه پشتوانه مالي و حقوقي بود.
حتي در مراجعه به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران نيز هيچ همكاري و پشتيباني صورت نگرفت. تنها شهردار وقت ناحيه 3 منطقه 12 و مهندس رضواني بازرس شهرداري در ارايه جواز كسب همكاري كردند.
اگر چه پيش از آن كه كار را شروع كنم، مطلع شده بودم در صورتي كه طرح مرمت بنا بر اساس موازين ميراث فرهنگي پيش رود ميتوان از وام كمبهره اين سازمان بهرهمند شد. اما متاسفانه در ادامه كار متوجه شدم كه هيچ گونه كمكي از سوي سازمانهاي مسئول در اين حوزه ارايه نميشود.
* از نظر معرفي كارشناس و يا ارايه مشاورههاي كارشناسي نيز سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري با شما همكاري نكرد؟
_ چرا، پس از آن كه من طرح پيشنهادي مرمت اين بنا را به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران ارايه كردم، مسئولان آن سازمان كارشناسان و معماراني را به من معرفي كردند، اما هزينه ارايه خدمات از سوي اين افراد حداقل دو برابر هزينهاي بود كه براي مرمت و احيا اين بنا لازم بود صرف شود.
براي نمونه يكي از كارشناسان مشاور همكار با سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري عنوان كرد كه براي ساخت هر متر مربع پنجرههاي چوبي اين بنا، 300 هزار تومان كارمزد دريافت ميكند در حالي كه من با هزينه كردن متري 150 هزار تومان اين كار را به يكي ديگر از افراد متخصص در اين حوزه سفارش دادم.
اين موضوع همچنين براي آجرچيني و ديگر برنامههاي مرمتي نيز از سوي كارشناسان معرفي شده از سوي سازمان مطرح شد.
البته تنها در گفت و گو با يكي از كارشناسان اين سازمان و تاكيد وي بر اهميت مرمت اين بنا و تاثبر آن در تداوم حافظه تاريخي شهروندان و فرزندان اين شهر در ادامه دادن اين راه مصمم شدم.
* كمي از ابتداي كار بگوييد و اين كه اين ساختمان نخست چه شكل و سياقي داشت؟
_ بنا آنقدر در هم ريخته و كوبيده بود كه در همان ابتداي ورود به آن به هر سازهاي كه دست ميزدي فرو ميريخت.
موريانهها سرتاسر بنا را درنورديده بودند و جز تار و پود خستهاي از اين بنا، چيز ديگري باقي نمانده بود.
مشكل اصلي ما در استحكامبخشي سازه آن بود كه به دليل كاربري تجاري تمامي واحدهاي واقع در خيابان ناصرخسرو هر اقدامي در جهت بازسازي، احيا و ساماندهي بنا، بايد با توجه به حفظ حريم فعاليت همسايهها انجام ميشد.
بنابراين در متر به متر اين شروع شمعبندي كرديم تا پايههاي آن استحكام ادامه عمليات مرمت را داشته باشد. پيش از آغاز شمعبندي، ستوني خشتي در سازه بنا وجود داشت كه با گذشت زمان بيمصرف و تخريب شده بود. در اين راه از مشاوره استاد رحيمي از معماران تجربي بهرهمند شديم.
* در حال حاضر كار در چه مرحلهاي قرار گرفته و تا چه تاريخي مرمت نهايي آن به پايان ميرسد؟
_ 7 ماه از آغاز عمليات ساماندهي اين بنا كه نخست با استحكامبخشي و تقويت سازه آغاز شد و اكنون به مرحله دكوراسيون و طراحي فضاهاي داخلي رسيده زمان ميگذرد. در اين 7 ماه مشكلات فراواني به وجود آمد، اما اكنون در پايان كار قرار گرفتهايم و تا 2 ماه آينده طراحي داخلي بنا نيز به پايان ميرسد.
* بازخورد انجام اين كار چه بود؟ آيا افرادي بودند كه از اين اقدام شما قدرداني كنند؟
_ خوشبختانه وقتي كه كار به مرحله طراحي فضاهاي داخلي و خارجي و دكوراسيون رسيد و بخشهاي اصلي كار و ظاهر بنا مشخص شد، خيلي از افراد علاقهمند به مسايل فرهنگي نسبت به انجام اين كار ابراز علاقه كردند و حتي يك زوج جوان از من درخواست كردند كه مراسم عقدشان را در اين بنا برگزار كنند.
* در بخشهايي از اين بازار، سردرهاي كاشي كار شده تازهاي به چشم ميخورد كه البته كمي شتابزده و عجولانه سعي شده تا همنوايي و هماهنگي ميان بافت جديد و فضاي فرهنگي و تاريخي حاكم بر اين خيابان تاريخي ايجاد شود، تا چه ميزان اين اقدام ما موثر بوده است؟
_ هزينه كردن براي حفاظت از ميراث تاريخي، در صورتي محقق ميشود كه افراد از ارزش و اهميت اثر مطلع باشند، اما به هر حال لازم است تا در اين راه دستگاههاي مسئول نيز همكاري داشته باشند در اين خيابان برخي از افراد پيش از اين تلاش كردهاند تا به گونهاي با كاشيكاري نام مغازه و يا كاشيكاري سردرها ميان بافت قديم و جديد همگوني ايجاد كنند، اما اين اقدامها نيازمند بحثهاي كارشناسي، صرف هزينه و هدايت از سوي دستگاههاي مسئول است.
* در بخش داخلي بنا چه اقدامات ديگري مورد نظر است تا پروژه مرمت و ساماندهي به پايان رسد؟
_ كاشيكاري فضاهاي داخلي كه با تاكيد و الهام گرفتن از طرحهاي برجسته به دست آمده از تپه سيلك كاشان طراحي ميشود، به زودي و پس از اتمام طراحي كاشيها، نصب شده و تقريبا بحث اصلي طراحي دكوراسيون داخلي بنا به پايان ميرسد.
* چه ميزان به آينده اقدامي كه اكنون انجام دادهايد اميد بستهايد؟
_ اين ساختمان چنانچه سالهاي گذشته از اواخر دوران قاجار كاربري تجاري داشته پس از اين نيز در قالب همان كاربري پيشين مورد بهرهبرداري قرار ميگيرد. اما يقين دارم كه اين اقدام سرآغازي است براي ادامه يك حركت كه در آن توجه به ميراث كهن و فرهنگ و معماري ايران مورد توجه قرار گيرد.
