پژوهشگران انستيتو پاستور ايران در راستاي بررسي نحوه عملكرد انگل عامل بيماري سالك و مقابله با آن مكانيزم فرار انگل از سيستم ايمني موش‌ها را بررسي و شناسايي كردند.

دكتر آمينا كريمي‌نيا، استاديار گروه ايمونولوژي انستيتو پاستور ايران در گفت‌وگو با خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار كرد: بيماري «ليشمانيوز» پوستي در مناطق استوايي و گرمسير رايج بوده و بين انسان و دام مشترك است؛ ضمن آن كه مخزن آن، جوندگان صحرايي هستند كه انجام آزمايش، يافتن آنها و كنترل بيماري كار مشكلي است.

وي با اشاره به پيشرفت اين بيماري در كشور در دهه گذشته گفت: متاسفانه در دهه گذشته اين بيماري روند رو به رشدي داشته كه دليل اصلي آن تغييرات اكولوژيك در اطراف شهرها، سد سازي، جنگل سازي و ايجاد كمربندهاي سبز است كه اين تغييرات به مهاجرت جوندگان صحرايي به مناطق جديد منجر شده است.

كريمي‌نيا افزود: در اين مناطق، در صورت وجود پشه ناقل اين بيماري از حيوان به انسان موسوم به پشه خاكي، سيكل ارتباط بين انسان و حيوان بسته شده و امكان انتشار بيماري رخ مي‌دهد.

دكتر كريمي‌نيا با اشاره به آندميك بودن بيماري سالك در كشور از شهرهاي بم و كاشان به عنوان كانون‌هاي اپيدمي جديد اين بيماري نام برد و گفت: اين بيماري خفيف با ايجاد زخم همراه بوده كه در 95 درصد موارد، بيماري قابل كنترل است و دوره درمان آن بين شش ماه تا يك سال به طور مي‌انجامد.

وي افزود: متاسفانه در 5 درصد افراد اين بيماري به صورت منتشره و بدون بهبودي ظاهر مي‌شود و گاهي عملكرد اندامي مانند بيني و پلك را دچار اشكال مي‌كند .همچنين در مواردي كه بهداشت كمتري رعايت شود، زخم به عفونت‌هاي ثانويه تبديل مي‌شود كه با مشكلات عديده‌اي همراه است.

دكتر كريمي نيا عامل بيماري ليشمانيوز پوستي را يك انگل تك سلولي خواند و خاطر نشان كرد: با توجه به اين كه عامل بيماري نوعي انگل تك سلولي است، به صورت آزاد وجود نداشته و براي حيات نياز به حضور در درون سلول دارد و همين امر درمان را مشكل‌تر مي‌كند چون دارو بايد از سد سلول عبور كند.

وي افزود: با آگاهي از اين مطلب كه سيستم دفاعي بدن مي‌تواند بيماري را كنترل كند، با وجود كندي روند بهبود، مي‌توان به تقويت سيستم ايمني پرداخت تا سرعت درمان افزايش يابد. امروزه با داروهاي شيميايي، اقدام به درمان اين بيماري مي‌شود، اما به دليل اين كه اين داروها تنها توسط دو شركت خارجي توليد شده و به حالت تزريقي قابل مصرف است، درمان آن مستلزم مراجعه به پزشك بوده و امري مشكل، هزينه بر و زمان بر است.

استاديار گروه ايمونولوژي انستيتو پاستور ايران در تشريح فعاليت‌هاي اين گروه جهت يافتن دارويي براي كنترل بيماري به ايسنا گفت: طبق مطالعات قبلي، براي دفاع در برابر انگل بيماري به پروتئين «اينترفرون گاما» نياز است كه توسط سلول‌هاي ايمني توليد مي‌شود، فرضيه اين طرح امكان بروز مشكل در گيرنده اينترفرون گاما با ورود انگل به درون سلول بود و براي يافتن پاسخ به بررسي عرضه گيرنده اينترفرون گاما و عملكرد آن در دو گروه موش حساس به بيماري و مقاوم در برابر بيماري‌ پرداخته شد.

در اين بررسي با روش فلوسيتومتري روي زنجيره‌ آنها گيرنده‌ اينترفرون گاما (CD119) و سلول‌هاي غدد لنفاوي كه مشروب كننده و نزديكترين سلول‌ها به محل عفونت هستند، آزمايش‌هاي مختلف انجام شد.

وي خاطرنشان كرد: طي اين آزمايش‌ها گروه مقاوم به طور معيني داري داراي عرضه بالاتري از گيرنده بود كه براي نشان دادن چگونگي عملكرد گيرنده در سلول‌هاي دو گروه موش توليد نيتريد اكسايد بررسي شد زيرا در هنگام عفوني شدن سلول‌ها توسط انگل عفونت زاي ليشمانيا ماژور، نوعي ماده سمي به نام نيتريد اكسايد توليد شد كه مرگ انگل را در پي دارد.

اين پژوهشگر افزود: با اندازه‌گيري توليد متابوليت‌هاي نيتريداكسايد در محيط كشت، نشان داده شد كه موش‌هاي حساس با توليد كمترين ماده در پاسخ به اينترفرون گاما، توانايي كمتري براي از بين بردن انگل دارند و اين سبب بروز اختلال در عملكرد گيرنده در اين موش‌ها مي‌شود.

وي در پايان با اشاره به اجراي اين طرح در مدت يك سال افزود: در طرح بعدي به دنبال بررسي تفاوت ژنتيكي در قسمت‌هاي گيرنده دو گروه موش حساس و مقاوم به بيماري هستيم.