طرح توليد راديوداروي ويتامين B12 با درجه خلوص بالا و قابليت تشخيص پزشكي به همت پژوهشگران مركز تحقيقات هسته‌يي سازمان انرژي اتمي ايران در حال اجراست.

سيد علي ايزديار، عضو تيم تحقيقاتي اين پروژه در گفت‌وگو با خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اين مطلب افزود: ويتامين B12 يا «سيانو كوبالامين» يك همتافته آلي - فلزي است كه فلز كبالت به عنوان اتم مركزي در آن جاي گرفته است. ويتامين B12 كه با راديوايزوتوپ‌هاي كبالت نشاندار مي‌شود كاربردهاي بسيار مهمي به ويژه در زمينه تشخيص پزشكي دارد. يكي از كاربردهاي بارز آن سنجش مقدار جذب ويتامين B12 در روده كوچك است كه به تشخيص بيماري‌هاي كم خوني (megaloblastic) و سندرم جذب نابهنجار روده‌يي (intestinal Malabsorption) كمك مي‌كند.

وي خاطرنشان كرد: ويتامين B12 را مي‌توان با يكي از ايزوتوپ‌هاي راديو اكتيو كبالت 56، 57 و 58 نشاندار كرد. مقدار دز تابشي راديو ايزوتوپ كبالت بايد در حدي باشد كه دُز جذب شده توسط ساير اعضاي بدن به حداقل برسد. كبالت - 58 در ميان راديوايزوتوپ‌هاي كبالت به دليل دارا بودن دز مناسب، نيمه عمر كوتاه و قابليت اندازه‌گيري با انواع شمارشگرها، براي مصارف پزشكي مناسب‌تر تشخيص داده شده است.

اين پژوهشگر اضافه كرد: ويتامين B12 نشاندار شده با كبالت -58 يكي از ابزارگان (كيت‌هاي) تشخيص كم خوني در بيماران مبتلاء به آن است. به عبارت ديگر، جذب ناكافي ويتامين B12 يكي از علل كم خوني در انسان بوده و يكي از روش‌هاي دقيق براي سنجش مقدار جذب آن، كاربرد راديو داروي ويتامين B12 نشاندار شده با راديوايزوتوپ كبالت - 58 است.

وي افزود: جذب ويتامين B12 نشاندار شده به صورت روشي دو مرحله‌يي قابل اجرا بوده و مقدار جذب ويتامين به روش‌هاي مختلف از جمله روش دفع ادراري شيلينگ (Schilling) اندازه‌گيري مي‌شود.

ايزديار در ادامه با بيان اين كه مهمترين مرحله توليد ويتامين B12 نشاندار شده، جداسازي و خالص سازي آن از محيط تخمير باكتري است، خاطرنشان كرد: در نخستين مرحله اين تحقيق، بررسي جداسازي و تخليص اين ويتامين، به وسيله رزين‌هاي مختلف بر روي نمونه هاي سيانو كوبالامين حاوي كبالت -59 توليد شده توسط اين باكتري صورت گرفت. در بررسي‌ها و آزمايش‌هاي اوليه، دو رزين غير قطبي XAD-4 و XAD-7 انتخاب شد.

اين محقق در باره نتايج اين تحقيق گفت: آزمايش‌هاي متعدد بر روي اين دو رزين نشان دادند كه بهترين بازدهي براي تثبيت كوبالامين به وسيله رزين XAD-4 به دست مي‌آيد.

پژوهشگر مركز تحقيقات هسته‌يي سازمان انرژي اتمي ايران اضافه كرد: در بخشي از اين تحقيق جدا سازي ويتامين در ستون XAD-4 با استفاده از حلال‌هاي متانول، اتانول، و ايزوپروپانول در غلظت‌هاي مختلف انجام شد كهنتايج حاصل از TLC (كروماتوگرافي لايه نازك) نشان داد كه بهترين شوينده‌ها براي خارج كردن كوبالامين از ستون XAD-4 ، حلال‌هاي متانول، اتانول و ايزوپروپانول با حداكثر غلظت ويتامين B12، در محدوده غلظت‌هاي 25 تا 50 درصد، 30 تا 40 درصد و 10 درصد هستند.