طرح تحقيقاتي گوگردزدايي تركيبات هيدروكربني به روش بيولوژيكي در مدت زمان دو سال و با همكاري تيمي از پژوهشگران دانشگاه صنعتي شريف و صنايع نفت كشور انجام شد.
دكتر سهيلا يغمايي، عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي شريف كه در سمينار گوگرد زدايي تركيبات هيدروكربني به روش بيولوژيكي سخن مي‌گفت با اشاره به اين‌كه هدف از اجراي اين طرح اجرايي شدن فوري آن در صنعت نبوده و اين پروژه در مرحله تحقيق فن‌آوري‌هاي نوين است، اظهار داشت: اين فن‌آوري بسيار جديد است و در كشورهايي نظير آمريكا هم در مرحله استفاده صنعتي قرار نگرفته و هنوز تا رسيدن به مرحله قبولاندن آن به بخش صنعت و بيان اقتصادي بودن آن به زمان نياز است و براي رسيدن به مرحله صنعتي بايد سه پروژه ديگر تعريف شود.
وي خاطرنشان كرد: در اين روش از مدل دي بنزوتيوفن كه تركيبي سه حلقه‌يي است استفاده مي‌شود. براي جداسازي ميكروارگانيسم مناسب نمونه خاكهايي از داخل پالايشگاه تهران و خاك‌هاي مناطق نفت خيز جنوب كشور تهيه شد. پس از استفاده از روش‌هاي استاندارد جدا سازي در نهايت 12 ميكرو ارگانيسم با قابليت رشد روي تركيبات گوگردي پيچيده خالص سازي شد.
دكتر يغمايي افزود: از بين اين گونه‌ها يك گونه ترموفيل با قابليت رشد در دماي 45 درجه سانتي‌گراد خالص سازي شد. در انتخاب ميكروارگانيسم مهمترين عامل داشتن مسير متابوليكي S--4 در مقابل مسيرهاي متابوليكي ديگر است؛ چون تنها اين مسير متابوليكي است كه تركيبات گوگردي آلي در يك مسير چند مرحله‌يي اكسيد شده و بدون اين كه به ساختمان كربني آنها آسيبي وارد شود از تركيب جدا مي‌شوند. اين عدم تغيير ساختمان كربني از لحاظ كيفيت سوخت و ارزش حرارتي داراي اهميت ويژه‌اي است.
در ادامه تحقيقات برخي از خواص فيزيكي و شيميايي رشد توسط اين گونه ترموفيل بهينه شد.
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي شريف درباره رشد بهينه اين گونه و اثر بازدارندگي بر رشد ارگانيسم گفت: در دماي 45 درجه و pH خنثي اين ميكروب رشد بهينه‌اي دارد. منبع كربن آن گلوگز با غلظت 6 گرم بر ليتر، منبع نيتروژن كلريد آمونيم با غلظت 4 گرم بر ليتر و غلظت اوليه ماده گوگردي 15 ميلي مولار بهينه سازي شد.
در ادامه اثر بازدارندگي چند ماده مختلف روي رشد ميكروارگانيسم بررسي و مشخص شد محصول واكنش گوگردزدايي در غلظت 2 ميلي مولار از رشد ميكروب جلوگيري مي‌كند.
وي خاطرنشان كرد: در حال حاضر اطلاعات كمي در خصوص پديده‌هاي انتقال و سينتيك سولفوردزدايي بيولوژيكي به دست آمده است. در گام‌هاي بعدي مطالعه امكان بررسي مدل‌هايي با پارامترهاي بيشتر و در نظر گرفتن آثار بازدارنده‌ها وجود خواهد داشت.
يغمايي درباره نحوه پيدايش گوگرد در تركيبات نفتي گفت: منشاء پيدايش گوگرد در تركيبات نفتي وجود اين عنصر در سلول‌هاي گياهي و جانوري است كه پس از فعل و انفعالات شيميايي گوناگون تبديل به H2S مي‌شوند.
نظريه ديگري در اين رابطه وجود سنگ مخزن سولفات و يك سري ميكروبها است كه با كمك هيدروژن سنگ را تحت تاثير قرار داده و توليد H2Sمي‌كنند و H2S دوباره روي سنگ مخزن اثر گذاشته، گوگرد عنصري توليد مي‌كند.
دكتر يغمايي سپس به تشريح انواع تركيبات گوگردي در نفت پرداخت و بيان داشت: نفت شامل انواع تركيبات گوگردي است و علاوه بر شكل عنصري شامل H2S ، مركاپتانها يا تيول‌ها به فرمول كلي RSH است كه در برش‌هاي سبك نفتي وجود دارند، سولفيدها با فرمول كلي RSR كه از پايداري نسبي بيشتري برخوردار هستند و گروهي ديگر با فرمول RSSR و با نام دي سولفيدهاست كه شناسايي و جدا سازي آنها بسيار مشكل است و وجود آنها اختلالات نامطلوبي در پايداري بنزين و عدد اكتان آن ايجاد مي‌كند.
وي افزود: گروه ديگر از تركيبات گوگردي به تيوفن‌ها شهرت دارند كه تركيباتي حلقوي سير نشده هستند. اين تركيبات در برش‌هاي نفت سنگين موجودند كه نقطه جوش آنها بالاتر از 250 درجه سانتيگراد بوده و در برابر گوگرد‌زدايي مقاوم هستند.
به گزارش ايسنا از روابط عمومي شركت نفت مناطق مركزي ايران، يغمايي با اشاره به اين كه هر چه از زمان استخراج نفت بگذرد مخازن رو به سنگين تر شدن و افزايش درصد گوگرد مي‌روند، افزود: كل گوگرد در نفت خام سنگين صادراتي ايران 79/1 درصد وزني است كه استاندارد مجاز آمريكا در سال 2000 ميزان PPM500، اروپا 2000 PPM و ژاپن PPM500 بوده است.
استانداردهاي سال 2005 اروپا به مقادير 50 PPM و در سال 2010 براي اروپا به 19 PPM خواهد رسيد.
وي خاطرنشان كرد: رسيدن ايران به اين استانداردها نيازمند سرمايه‌گذاري عظيمي در اين بخش است تا با تبديل نفت گوگرددار به نفت بدون گوگرد ضمن رعايت مسائل زيست محيطي نفت را به قيمت‌هاي بسيار بالاتر از اكنون به فروش برسانيم.

به نقل از: ايسنا