محققان يك شركت نانوفناوري ايراني با همكاري پژوهشگاه صنعت نفت موفق به شناسايي دقيق تركيبات الماسواره سبك در ميعانات گازي كشور شدند كه ارزش افزوده كلاني داشته و در برخي زمينه‌هاي استراتژيك تحقيقاتي، صنعتي و پزشكي كاربرد دارند.

مهندس مهدي داراب، از اعضاي تيم تحقيقاتي طرح استخراج الماسواره‌ها از منابع هيدروكربني ايران در گفت‌وگو با خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با اعلام اين مطلب افزود: الماسواره‌ها ساختارهاي مولكولي با ابعاد 2/0 تا 2 نانومتر هستند كه در منابع نفتي و هيدروكربنها وجود دارند.

اين تركيبات ساختارهاي هيدروكربني قفسي شكل اشباع با فرمول عمومي C4n+6H6n+12 هستند كه سبك ترين عضو اين خانواده به «آدامنتان» موسوم است.

وي خاطر نشان كرد: شناسايي اين الماسواره‌ها از سال 81 تا 83 به طول انجاميد و هم اكنون در حال راه اندازي پايلوت استخراج الماسواره‌ها از ميعانات گازي هستيم كه احتمالا در پارس جنوبي اجرا مي‌شود.

داراب در زمينه كاربردهاي تركيبات الماسواره گفت: الماسواره‌ها پس از استخراج در صنايع مختلف دارويي، پزشكي، دفاعي، ساخت انواع حسگرها و انواع پوشش‌ها كاربرد دارند. كاربرد مهم آن در داروسازي قرار دادن ماده موثره دارو در ساختار قفسه‌يي الماسواره و رهايش هدفمند داروها در بدن است. اين عامل باعث از بين رفتن عوارض جانبي داروها به ويژه داروهاي بيماريهاي عصبي نظير پاركينسون مي‌شود.

وي با اشاره به مزاياي اين طرح گفت: الماسواره‌ها ساختارهاي بسيار ارزشمند و گران قيمتي در ابعاد نانومتر (يك ميليارديم متر) هستند كه در تركيبات نفتي وجود دارند كه در صورت امكان استخراج و جداسازي آن ارزش افزوده بسياري به همراه خواهد داشت از سوي ديگر اين ساختارها به عنوان آجرهاي ساختارهاي فناوري نانو شناخته شده كه در سيستمهاي خود چيدمان و ماشينهاي مولكولي به كار مي‌رود.

به گفته اين محقق، خالص سازي و جداسازي الماسواره‌ها از منابع هيدروكربني كار بسيار مشكل و هزينه بر است و عمليات جداسازي آنها در چند مرحله با عمل تقطير، شكست حرارتي، كروماتوگرافي گازي، كروماتوگرافي مايع در فشار بالا و كريستاليزيشن صورت مي‌گيرد.

پژوهشگر شركت پژوهشگران نانوفناوري در پايان با بيان اينكه هزينه اجراي اين طرح بيش از يك ميليارد تومان است افزود: اين تركيبات كه غلظت آنها در نفت 2 تا 10ppm است، ارزش افزوده بسياري زيادي دارند به طوري كه قيمت ساده‌ترين عضو خانواده الماسواره‌ها كه آدامنتان‌ها هستند در آمريكا گرمي 11 يورو و مشتقات آن تا 50 يورو است

گفتني است، اين طرح به سرپرستي مهندس محمد امين مرادي به عنوان مجري طرح و با همكاري جمعي از محققان داخلي در حال اجراست.