طي 2 هفته گذشته رسانه ها از موفقيت يک پزشک ايراني در جهان خبر دادند. در روش وي آندوسکوپي از راه دهان و بيني براي درمان شايع ترين تومور خوش خيم ناحيه پشت بيني استفاده مي شود.
انتشار خبر ابداع چنين روشي ، جداي از آن که بار ديگر بر درخشش انديشه و تخصص يک ايراني در ابعاد جهاني تاکيد مي کند ، بر اهميت پيشرفت هاي اخير در کاربرد جراحي هاي اندوسکوپيک بيني و سينوس نيز اشاره دارد. درواقع امروزه اين روشها از مرز بيني و سينوس نيز فراتر رفته و تا درمان برخي ضايعات قاعده جمجمه و حدقه چشم نيز پيشروي کرده است. اين روشها نه تنها موجب کاهش چشمگير درد و ناراحتي بيماران شده ، بلکه درمان هاي بسيار کم عارضه تري را نيز براي آنان به ارمغان آورده اند.
گفتگوي ما را با دکتر محسن نراقي ، استاديار دانشگاه علوم پزشکي تهران و برگزيده رتبه اول گروه علوم باليني جراحي در دهمين جشنواره تحقيقاتي علوم پزشکي رازي بخوانيد:

شنيده ايم که با استفاده از روش ابداعي شما و با بهره گيري از آندوسکوپ ، تومورهاي آنژيوفيبروم با حداقل عوارض خارج مي شوند. حال برايمان بگوييد آنژيوفيبروم چه نوع توموري است و از چه طرقي تشخيص داده مي شود؟

آنژيو فيبروم ، شايع ترين تومور خوش خيم ناحيه نازوفارنکس يا پشت بيني است. جنس اين تومورها از شبکه هاي پيچيده عروقي است ، يعني از تجمع تعداد بيشماري از رگهاي خوني تشکيل شده است. مجاورت و نزديکي اين تومورها با مغز و چشم مشکلات زيادي را فراروي درمان اين تومورها قرار داده است. شايع ترين نشانه هاي اين بيماري گرفتگي بيني ، ترشحات بيني و خونريزي از بيني است. تشخيص اين تومورها از طريق ارزيابي علايم بيماري ، معاينه بيمار که در آن استفاده از اندوسکوپي بيني نقش کليدي در تشخيص دارد و همچنين روشهاي تصويربرداري مانند سي تي اسکن و آنژيوگرافي صورت مي گيرد. اين تومورها منحصرا در پسران و در سنين نوجواني و جواني ديده مي شوند و هنوز عامل ژنتيکي و اکتسابي خاصي براي ايجاد آنها شناخته نشده است.

آيا درمان دارويي براي اين نوع فيبروم ها اثر بخش است و در صورت درمان نشدن قطعي چه عوارضي بيمار را تهديد مي کند؟

در حال حاضر هيچ گونه درمان دارويي خاصي براي درمان اين نوع تومورها وجود ندارد و درمان انتخابي جراحي است. در عين حال درمان نشدن ، بيمار را با خطرات و عوارض زيادي مواجه مي کند که مهمترين آنها عوارض چشمي و مغزي است.

پس بپردازيم به روش ابداعي شما و درمان اندوسکوپيک اين تومورها. مراحل کار در اين روش و مزيتهاي آن در مقايسه با شيوه هاي متداول ديگر چيست؟

روش درمان متداول اين تومورها ، جراحي با برش در قسمتهاي مختلف است. بعضي جراحان از زير لب برش مي دهند و استخوان صورت را برمي دارند ، تا به تومور برسند، بعضي ديگر از راه کام با دادن برش ، در پيدا کردن راهي براي رسيدن به تومور تلاش مي کنند. گروهي ديگر از جراحان با ايجاد برش در صورت به سمت تومور پيش مي روند. به دليل اين که جنس اين تومورها از شبکه هاي پيچيده عروقي است ، جايگاه آنها در ناحيه پشت بيني و قاعده جمجمه است که از نظر دسترسي ناحيه اي بسيار مشکل است.
جراحي اين نوع تومورها همواره از مشکل ترين و پرخطرترين جراحي هاي ناحيه سر و گردن به شمار مي آيد ، به طوري که مقادير زيادي رزرو خون براي اين جراحي لازم است و گاهي تا چند ليتر خونريزي حين عمل وجود داشته است. پيشرفت هاي اخير در اندوسکوپي بيني و سينوس راهکارهاي جديدي را براي درمان اين ضايعات در اختيار جراحان قرار داده است.
در روش ابداعي با استفاده از اندوسکوپ ، بدون هيچ نوع برش ، اين نوع تومورها با حداقل خونريزي و با کمترين آسيب به بافتهاي مجاور و با حداقل عوارض خارج شده است. بعلاوه از هيچ نوع پانسمان خارجي يا داخلي بيني استفاده نشده است. روشهاي معمول جراحي آنژيوفيبروم مستلزم برشهاي مختلف ، خونريزي زياد واستفاده از پانسمان هاي داخلي بيني و دهان به منظور دسترسي کامل به ضايعه مورد استفاده قرار گرفته است.
در جراحي اندوسکوپيک تومورهاي بيني ، بدون دادن برش ، فاصله کام نرم تا ديواره پشتي حلق را مي افزاييم ، همچنين داخل بيني با استفاده از مواد منقبض کننده عروقي احتمال خونريزي ناشي از دسترسي از راه بيني را مي کاهيم. سپس با وارد کردن توام اندوسکوپ از دو راه بيني و دهان به تومور واقع شده در پشت بيني دسترسي کامل پيدا مي کنيم و بدون دادن هر گونه برش ، با ظرافت و ملايمت بسيار زياد، تومور را از استخوان قاعده جمجمه جدا مي کنيم. پس از مرحله آزادسازي تومور ، در مرحله بعد حمله به توموري که از دو راه بيني و دهان محاصره شده است بدون وقفه تا خارج کردن کامل تومور ادامه مي يابد.
آيا اين شيوه جراحي به غير از ناحيه بيني و سينوس ها براي رفع ضايعات نقاط ديگر بدن نيز قابل اجراست؟

امروزه کاربرد جراحي هاي اندوسکوپيک بيني و سينوس از مرز بيني و سينوس ها فراتر رفته و تا درمان برخي ضايعات قاعده جمجمه و حدقه چشم پيشروي کرده است. اين روشها موجب کاهش چشمگير درد و ناراحتي بيماران شده است و در بسياري از موارد آنان را از باز شدن جمجمه نجات داده است. به طور مثال ، بسياري از موارد نشت مايع مغزي نخاعي ، به روش اندوسکوپيک قابل درمان است. بعضي تومورهاي قاعده جمجمه نيز به اين روش قابل درمان هستند. روش جديدي نيز براي نوع خاصي از کيست هاي داخل مغزي ابداع کرده ام که در معتبرترين ژورنال پزشکي دنيا در زمينه جراحي بيني و سينوس نيز به چاپ رسيده است.
از سوي ديگر ، بسياري از ضايعات چشم نيز به روش اندوسکوپيک قابل درمان هستند ؛ مانند بيرون زدگي هاي چشم ناشي از بيماري هاي تيروئيد ، انسدادهاي مجاري اشکي ، رفع فشار از عصب بينايي ، حتي درمان دوبيني ناشي از شکستگي هاي کاسه چشم را نيز طي ارائه يک روش ابداعي که در ژورنال گوش و حلق و بيني و جراحي سر و گردن امريکا به چاپ رسيد، توضيح داده ام.

به چاپ مقالات خود در ژورنال هاي معتبر پزشکي دنيا اشاره کرديد، در اين رابطه بيشتر توضيح دهيد.

نتايج حاصل از روشهاي ابداعي اينجانب تا به حال در نشريات قاره هاي اروپا ، امريکا ، آسيا ، آفريقا و اقيانوسيه به چاپ رسيده اند. اما مهمترين نشريات در اين ميان ژورنال هاي گوش و حلق و بيني و جراحي سر و گردن امريکا و ژورنال ارگان رسمي جامعه رانيولوژي امريکا است. (رانيولوژي يک شاخه فوق تخصصي در دانش پزشکي است که به جراحي ها و درمان بيماري هاي بيني ، سينوس ها و ساختمان هاي وابسته در سر و صورت مي پردازد).
فراموش نکنيم که ارائه و ثبت چنين روشهاي تخصصي که براي نخستين بار در دنيا توسط متخصصان ايراني ارائه مي شوند ، مويد اين مساله است که حتي با کمترين امکانات و در سخت ترين شرايط کاري نيز امکان انجام کارهاي بزرگ وجود دارد....
منبع : روزنامه جام جم