ابوالفضل جعفري، كارشناس نساجي دانشكده فني دانشگاه گيلان در گفت‌وگو با خبرنگار پژوهشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با اشاره به اينكه وجود گياهان خودرو و امكان كاشت و تكثير اين گياهان صنعتي، به ويژه گياهان رنگزا و معادن غني، ايران را به صورت كشوري ثروتمند در اين زمينه تبديل كرده از بي‌توجهي به بهره‌برداري مناسبي از اين منابع ابراز تاسف كرد و گفت: استفاده گسترده و بي رويه از مواد و رنگهاي شيميايي موجب آلودگي شديد محيط زيست مي‌شود در حالي كه به سادگي مي‌توان از بسياري از گياهان خودرو كه قابليت رنگ دهي دارد به نحوي استفاده كرد كه هيچگاه با اين ضايعات و خطرات مواجه نشد.

به گفته اين كارشناس، گياه چاي يكي از گياهاني است كه تاكنون جنبه خوراكي و تهيه نوشابه آن بيشتر مدنظر بوده و به دليل افزايش روزافزون تقاضا براي چاي نوشيدني، حجم زيادي از ضايعات چاي به عنوان ضايعاتي كه مصرف بهينه و مناسبي ندارند، بر جاي مي‌مانند.

جعفري با بيان اينكه تركيب شيميايي چاي دربرگيرنده پلي فنولها بوده كه خود شامل فلاوانولا، فلوونويدها و فنوليا اسيد مي‌باشد، افزود: اين تركيبات ممكن است 30 درصد از وزن خشك چاي را به خود اختصاص دهند. اكثر پلي فنولهاي چاي سبز را فلانولها تشكيل مي‌دهند كه عموما به عنوان «كاتچين» شناخته مي‌شوند.

طي عمل تخمير واكنش اكسيداسيون انجام شده و چاي سبز به چاي سياه تبديل شده و ماده رنگزاي كاتچين به ماده رنگزاي «تيفلاوين» و «تيروبيچين» تبديل مي‌شود. ميزان تبديل به نحوه عمل تبخير بستگي داشته و عمل تبديل در حد 100 درصد امكان پذير است.

وي در زمينه طرح تحقيقاتي خود با عنوان «استفاده از ضايعات چاي كارخانجات چاي‌سازي براي رنگرزي پشم» كه به سرپرستي علي شمس ناتري، عضو هيات علمي گروه نساجي دانشگاه گيلان انجام شده گفت: براي انجام عمل رنگرزي، پارچه پشمي ابتدا در حمام حاوي دترجنت 5/0 گرم نزديك دماي جوش به مدت 10 تا 15 دقيقه شست‌وشو داده شد. در ادامه با سه دندانه دي كرومات پتاسيم 3 درصد، سولفات مس 10 درصد و سولفات آلومينيوم 10 درصد به روش شيرين دندانه داده شد و پس از آبكشي نمونه‌ها رنگرزي شدند.

وي افزود: براي رنگرزي نمونه‌ها به مدت 5 دقيقه در حمام حاوي آب خالص عمل شد. سپس 3 درصد اسيد استيك و 20 درصد رنگزاي چاي به صورت خشك وارد حمام شد و طي زمان 20 دقيقه به دماي جوش رسانده و يك ساعت در دماي جوش رنگرزي ادامه داده شد و نمونه‌ها پس از خارج كردن از حمام آبكشي و خشك شد.

جعفري در زمينه نتايج اين طرح اظهار داشت: پارچه يا نخ ابريشمي با ضايعات چاي كارخانجات چاي‌سازي قابل رنگرزي است به طوري‌كه با به كاربردن دندانه‌هاي مختلف مي‌توان رنگ‌هاي متنوع بدست آورد.

اين كارشناس تصريح كرد: بهترين ثبات سايشي را نمونه رنگرزي شده با دندانه‌هاي كرومات پتاسيم دارا مي‌باشند. ثبات لكه گذاري در هر دو شرايط ملايم و شديد، خوب تا عالي و ثبات شستشوي در شرايط ملايم عالي و در شرايط شديد خوب است.