پنجشنبه ۲۶ مرداد ۱۳۸۵
- همايش هنرهاي عشاير ايران در اسكاتلند برگزار شد
دومين روز كنفرانس بينالمللي نقش هنر در جامعه كه در دانشگاه ادينبرگ برگزارميشود به همايش «هنرهاي عشاير ايران» اختصاصداشت. در اين مراسم پرويز تناولي، مجسمهساز و كارشناس آثار دستبافت عشاير ايران و رائول تشبول از مؤسسان جامعه فرش نيويورك و اعضاي هيات مديره كنفرانس آمريكا در مورد قاليچههاي شرقي، پيرامون بافتههاي عشاير ايراني سخنرانيكردند. محور اصلي سخنراني آنان را پوششهاي ساخته شده از پوست حيوانات، كفپوشها، ظروف و اهميت اشكال حيواني در بافتههاي عشايري تشكيلمي داد.
همايش با سخنراني دكتر سيما صديق، پروفسور در زمينه مسايل آموزشي از دانشگاه سكرد هارت در آمريكا كه در رابطه با زندگي عشاير ايران مطالعات گستردهاي انجام داده است، شروعشد. وي در سخنان خود دليل برگزاري اين همايش را اينگونه عنوان كرد:« اين همايش براي معرفي غنا و تنوع فرهنگ ايراني انجام ميشود.»
وي ضمن نمايش برخي از تصاوير قاليچهها و ظروف ساخته عشاير ايراني گفت:« هنرهاي تجسمي هميشه در درك اصالت هنر و تمدن ايراني كمككننده بودهاند.»
تشبول پيرامون «كفپوشها و كيفها» ويژه تركمنها سخنرانيكرد. وي در سخنراني خود تاثير فرهنگ در توليد كيف، پوشش و يراق را در بين عشاير مورد بررسي قرارداد. تشبول، تنوع آب و هوايي ايران را عامل شكلگيري فرهنگ عشاير در كشور و تطبيق بافتههاي آنان با محيط اطراف خود برشمرد.
عشاير ايران براي نگهداري غذا و اشيا در طول كوچهاي خود ظروفي به شكلها و طرحهاي مختلف ميسازند كه از نظر هنري منحصربهفرد هستند.
سخنراني پرويز تناولي به موضوع «يراقهاي حيواني»اختصاصداشت. وي ضمن نمايش اسلايدهايي بر تداوم كاربرد پوششهاي ساخته شده از پوست حيوانات اشارهكرد و گفت:« شواهدي از هزاره اول پيش از ميلاد مبني بر استفاده پوشش براي حيوانات توسط ايرانيان در دست است. اين مساله در نقوش برجسته موجود در تخت جمشيد كه تاريخ آنها به قرن پنجم پيش از ميلاد بازميگردد، مشهود است. در اين نقشها، مردم در حال اعطاي هداياي خود به شاه ديده ميشوند. در بين اين هدايا حيوانات و پوششها و تزيينات مخصوص آنها به چشمميخورد. اسب سفالي متعلق به هزاره اول پيش از ميلاد كه در شوش كشف شد، نشانميدهد كه چگونه اين اسب با زين و يراق و زينتآلات ديگر تزيين شدهاست.»
وي ضمن ارايه چندين مثال اظهار داشت كه تقريبا براي هر قسمت از اسب و شتر پوششهاي ويژهاي توليد ميشود كه ميتوان آنها را به سه قسمت تقسيم كرد: روكش، زين و پوششهاي مخصوص سينه و ران اسب. علاوه بر اين تزيينات ديگري براي قسمتهاي سر، گردن و زانوي شتر نيز وجود دارد.»
تناولي همچنين به تزيينات حيوانات در مراسم و هنگام كوچ كه در طول قرنهاي متمادي انجام ميشود، اشاره كرد و گفت:« سبك زندگي عشاير ايران و كوچهاي فصليشان اسب و شتر را بخش لاينفك زندگي آنها ساختهاست. روساي قبايل (عشايري) همچون شاهان در سرزمين خود هستند. در نتيجه نظير پادشاهان اسبها و شترهاي خود را با بهترين پوششها ميآرايند.»
وي همچنين گفت:« برخي از اوقات ايرانيها به پوشش و آرايش حيوانات بيش از خود توجه نشانميدهند.»
اين همايش مورد استقبال چشمگير شركتكنندگان كه از پيچيدگي بافتههاي عشايري متحير شده بودند، قرارگرفت.
ترانس راس، پروفسور در زمينه رسانهها از دانشگاه دلفي اين همايش را در معرفي تصويري از ايران متناقص با آنچه كه از طريق رسانههاي غربي نشان دادهمي شود، موفقيتآميز برشمرد.
پروفسور راس همچنين اضافهكرد:« ديدن و آشنا شدن با هنر و روشنفكران و انديشمندان ايراني در اين همايش براي من بسيار جالب توجه بود. من به شدت تحتتاثير هنر خارقالعاده عشاير كشوري قرار گرفتم كه متاسفانه در رسانههاي غربي چهره متفاوتي از آن نشان داده شدهاست. آنچه كه امروز شاهد آن بودم در واقع تاييدي بود بر تجسمي كه در ذهن خود از تصوير واقعي ايران داشتم.»
پروفسور راس در ادامه صحبتهاي خود تاكيد كرد كه همايش هنرهاي عشاير ايران اهداف در نظر گرفتهشده براي اين كنفراس كه به پشتيباني شركت استراليايي كامون گراند Common Ground) به معني زمينههاي مشترك) كه يك شركت انتشاراتي غيردولتي است برگزار شده، به خوبي برآوردهكرده و توانسته است اشتراكات فرهنگي مردمي را كه از كشورهاي مختلف در اين همايش شركت كردهبودند، به نمايشبگذارد.
راس اضافه کرد:« اشتراكات هنري بهترين راه براييافتن زمينههاي مشترك و درك اشتراكات بين انسانهاست. در اينجا آنچه حايز اهميت است يافتن اشتراكات بين ملتهايي است كه ظاهرا به نظرميرسد از نظر فرهنگي هيچ قرابتي با هم ندارند و در دو قطب متفاوت به سرميبرند. به عبارت ديگر، يافتن اشتراكات فرهنگي بين شرق و غرب و مطرحكردن آنها از اهميت بسيار ويژهاي برخورداراست و من به طورجدي بر اين باور هستم كه ما تنها زماني قادر خواهيم بود كه با تفاوتهاي فرهنگيمان كناربياييم كه با زمينههاي مشتركمان نيز آشنايي داشته باشيم.»
در نشست دوستانهاي كه بعدازظهر برگزار شد، تناولي، صباحي و تشبول به سؤالات حاضران در مورد مباحث بررسيشده در جلسه صبح پاسخدادند. سپس دكتر طاهر صباحي، كارشناس حقوق در زمينه فرشهاي شرقي در الساندريا و تورين ايتاليا و نيز استاد فرش و كفپوشهاي دستباف در دانشگاههاي ايران و ايتاليا به تشريح تصاوير حيوانات كه در بافتههاي كفپوش شرقي به چشمميخورد، پرداخت.
به تصويركشاندن تصاوير حيوانات و پرندگان در بافتههاي عشايري به زمانهاي دوردست بازميگردد. اهميت و برجستهنمايي تصاوير شير، طاووس و پرندگان در هنر عشاير در طي اين جلسه به تفصيل مورد بحث قرارگرفت. صباحي همچنين در مورد اهميت طاووس در ايران باستان به عنوان نماد سلطنتي و اينكه چگونه اين نقش به بافتههاي فرش و هنر عشاير راه يافت، توضيحاتي ارايهداد.
بنياد علوي با همكاري شماري از سازمانهاي داخلي و بينالمللي كه در داخل و خارج از ايران فعاليتدارند از ديگر پشتيبانان و برگزاركنندگان اين همايش بودند. اتحاديه جهاني آموزش و بهداشت آمريكا، انجمن بينالمللي فرهنگ ايراني در آمريكا، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ايران، آژانس توليدي برف در ايران، شركت توليدي سايه و روشن در ايران و خبرگزاري ميراث فرهنگي (CHN) از جمله سازمانهايي بودند كه در برگزاري اين همايش مشاركت فعال داشتند.
برگزاري نمايشگاه كتاب متشكل از كتابهاي پرويز تناولي و طاهر صباحي در مورد زندگي عشاير به خصوص هنرهاي بومي عشاير ايران از ديگر برنامههاي جانبي اين سمينار بود.
همايش هنرهاي عشاير يكي از موفقيت آميزترين برنامه هاي اجراشده درطول اين كنفرانس بود، كه بسيار مورد استقبال حضار قرارگرفت. اين همايش با هدف نزديككردن شركت كنندگان با پيشينههاي فرهنگي متفاوت براي گسترش و حفظ ميراث فرهنگي ايران و افزايش درك متقابل بين آنها و برجستهكردن مشتركات فرهنگي ملل مختلف از طريق هنرهايشان برگزارشد.
دكتر سيما صديق، هماهنگكننده اين همايش درباره ضرورت افزايش درك فرهنگي گفت:« تنشهاي سياسي اخير خاورميانه، لزوم افزايش درك فرهنگي را از هر زمان ديگر بيش از پيش نشانميدهد. هدف اين كنفرانس بينالمللي بهبود درك و تعامل متقابل بين شرق و غرب و بالابردن ضريب امنيت و صلح جهاني است كه امروزه خواسته تمامي مردم جهان است.»
وي همچنين متذكر شد كه هدف از برنامهريزي براي اين همايش، زنده نگهداشتن فرهنگ و هنر ايراني است كه ميراث فرهنگي ايران به شمارميآيد.
نخستين كنفرانس بينالمللي نقش هنر در جامعه كه در حال حاضر در دانشگاه ادينبرگ اسكاتلند در حال برگزاري است، فردا به كار خود پايان خواهدداد.
