دانشجوي ايراني دكتري ژنتيك ملكولي در دانشگاه «پنجاب» هند در تحقيقات رساله خود موفق به بررسي ملكولي تاثير ژن‌هاي گيرنده‌هاي هورموني و ژن‌هاي متابوليكي در بروز سرطان پروستات انساني شد.
دكتر خديجه عنصري، فارغ‌التحصيل رشته ژنتيك مولكولي از دانشگاه پنجاب هند در گفت‌وگو با خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اين كه سرطان پروستات از جمله شايع‌ترين سرطان‌ها در بسياري كشورها است، افزود: از آنجا كه پروستات غده‌اي است كه رشد آن توسط هورمون‌هايي كنترل مي‌شود ژن‌هايي كه در توليد اين هورمون‌ها و يا عملكرد گيرنده‌هاي اين هورمون‌ها در سطح سلول نقش دارند، به نحو قابل توجهي در بروز و يا جلوگيري از سرطان پروستات موثرند.
وي خاطرنشان كرد: از جمله گيرنده‌هاي مهمي كه در اين زمينه بررسي شده‌اند، گيرنده‌هاي آندروژن (AR)، پروژسترون(PR)، استروژن (ER) و ويتامين دي (VDR) و ژن‌هاي مهم شامل Cyp17 و Cyp19، SRDSA2 ، 1CYP1B، 6CYP2D مي‌باشد.
وي خاطرنشان كرد: در اين رساله، ژن‌هاي موثر در عملكرد گيرنده‌هاي هورموني و ژن‌هاي متابوليك بررسي شده‌اند كه كاهش يا اختلال در آن‌ها به تخريب گيرنده‌ها و اختلالات هورموني و نهايتا بروز سرطان منجر مي‌شود.
دكتر عنصري تصريح كرد: تغييرات ژنتيكي يا پلي مورفيسم گيرنده‌هاي هورموني مي‌تواند به عنوان عاملي تشخيصي در سرطان پروستات نيز مورد بررسي قرار گيرد.
وي خاطرنشان كرد: با اين كه سرطان پروستات به عنوان يك بيماري خطرناك سلامتي مردان بسياري از جوامع را تهديد مي‌كند ولي در ارتباط با علل شيوع آن تحقيقات نسبتا كمي انجام شده است كه در اين راستا شيوع اين بيماري را در شمال هند مورد بررسي قرار داديم.
وي افزود: سرطان پروستات در حالت اوليه عوارض چنداني را از خود نشان نمي‌دهد. نشانه‌هاي اين بيماري شامل وجود خون در ادار، عدم توانايي در دفع ادرار، نزول درد آور، تكرار ادرار به ويژه در طول شب، درد رنج آور در ناحيه پشت لگن، بالاي ران و درد يا سوزش به هنگام ادرار مي‌باشد؛ بنابراين وقتي شخصي بر اين اثر اين عوارض به ارولوژيست مراجعه مي‌كند در ابتدا با گرفتن بيوپسي وجود سرطان تشخيص داده مي‌شود، در صورت وجود سرطان اين غده از بدن خارج شده و بعد از جدا كردن اين بافت در داخل آزمايشگاه DNA از بافت‌ها جدا شده سپس ژن‌هايي كه قبلا مشخص شده‌اند بر روي DNA هر بيمار آن را بررسي مي كنيم، در صورتي كه موتاسيون‌ها يا جهش روي ژن‌ها باشد اين موتاسيون‌ها به صورت نقطه‌يي توسط تكنيك SCP بررسي مي‌شوند در نتيجه متوجه مي‌شويم كه اين موتاسيون در اثر چه عاملي به وجود آمده است.
دكتر عنصري با بيان اين كه عوامل محيطي از جمله ژنتيك، محيط، سن ، تغذيه و مشكلات هورموني در بروز سرطان پروستات موثر هستند، به ايسنا گفت: تحقيقي كه بر روي 100 نفر از افراد به عنوان گروه كنترل و 100 نفر از افراد سرطاني انجام شد نشان داد كه سرطان پروستات در مردان قبل از 40 سالگي به ندرت اتفاق مي‌افتد اما درصد شيوع آن با بالا رفتن سن افزايش مي‌يابد به طوري كه در مردان بالاي 66 سال به 86 درصد مي‌رسد.
وي گفت: روش تغذيه نيز در ايجاد و يا جلوگيري از بروز سرطان پروستات نقش مهمي دارد به طوري كه افرادي كه در جيره غذايي خود از گوشت قرمز و يا مواد چربي بيشتري استفاده مي‌كنند بيش از سايرين در معرض خطر ابتلاء به اين نوع سرطان هستند زيرا دام‌ها در طول ساليان متمادي توسط هورمون‌ها و ديگر مواد شيميايي براي جلوگيري از هر گونه بيماري و يا رشد سريع تغذيه شده‌اند و اين گونه مواد مي‌تواند براي انسان خطر ساز باشد. برعكس مواد گياهي و مصرف سبزيجات از جمله گوجه فرنگي، چاي سبز، سويا، تن ، سير، زرده تخم مرغ اثر بسيار مهمي در جلوگيري از شيوع سرطان دارد.
وي خاطر نشان كرد: مصرف بيش از حد شير به دليل افزايش سطح پروژسترون خون يكي از عوامل پر خطر در ابتلاء به سرطان پروستات مي‌باشد.
اين دانش‌آموخته دكتري ژنتيك مولكولي، مصرف سيگار و مشروبات الكلي را از ديگر عوامل موثر در ابتلا به اين نوع سرطان عنوان كرده و در عين حال تاثير نژاد و عوامل ژنتيكي را در اين زمينه را قابل توجه خواند.
به گفته وي، بيشترين شيوع سرطان پروستات در آمريكا (15 برابر كشورهاي آسيايي نظير چين و هند و ژاپن) و كشورهاي اسكانديناوي و كمترين ميزان شيوع آن در كشورهاي شرق آسياست. احتمال ابتلا به سرطان پروستات در افرادي كه سابقه اين بيماري در اعضاي درجه اول تا سوم خانواده‌شان وجود دارد، پنج تا 11 برابر بيشتر از سايرين است.
دكتر عنصري در گفت‌و‌گو با ايسنا خاطرنشان كرد: افرادي كه در معادن، كارخانه‌هاي چرم‌سازي، چاپخانه‌ها و واحدهاي تكثير و فتوكپي، لوله‌كشي، جوش‌كاري و تعمير خودرو كار مي‌كنند از ديگر گروه‌هايي هستند كه احتمال ابتلا به سرطان پروستات در آن‌ها بيش از سايرين است.
وي در پايان با توصيه به رعايت مسايل تغذيه‌يي و پرهيز از عوامل محيطي افزايش دهنده ريسك ابتلا به سرطان پروستات، انجام تست PSA در مردان در بازه‌هاي شش ماهه جهت تشخيص اين سرطان را توصيه كرد.