جمعه ۲۸ بهمن ۱۳۸۴
- مغزها هرگز فرار نمی کنند//مقاله ی یکی از اعضای انجمن در اوکراین
مغزها هرگز فرار نمی کنند//
بارها وبارها درباره ی فرار مغزها شنیده ایم که ایران بنا به اظهار صندوق بین ا لمللی پول رتبه اول را در خصوص فرار مغزها در بین کشورهای در حال توسعه بدست آورده است و یا وزارت علوم تحقیقات وفناوری بیان می داردسالانه 150الی 180هزار نفر تحصیلکرده دانشگاهی از کشور خارج می شوندو در جای دیگر می خوانیم زیان فرار مغزها برابر بادرآمد 100سال فروش نفت است و شاهد مرگ تدریجی وآرام نظام آموزشی کشور هستیم وارزش افزوده منبع نیروی انسانی تحصیل کرده را نادیده می گیریم وفراموش می کنیم که ژاپن با شعار "ملت ما ،ثروت ما"توانست به یکی از قدرتهای اقتصادی دنیا تبدیل گردد.
امادر اینجااین سوا ل مطرح میشود: آیا براستی مغزها یا نخبگان فرار می کنند؟
درپاسخ به ا ین پرسش ابتداباید نخبه را بشناسیم نخبه در فرهنگ زبان فارسی ،برگزیده ، برگزیده هر چیز معنا شده است وهمانطور که میدانیدنخبگان افرادی هستند باخصوصیات منحصر به فرد از سایرین ودر حقیقت منتظران قدرت نیسستند بلکه شیفتگان خدمت به جهانیان می باشندوبدنبال محیط وشرایط مناسبی هستند برای اینکه بتوانند مطالعات و تحقیقات خود رابه عرصه ی ظهور برسانند.
اگرنگرش علمی به مسئله داشته باشیم متوجه می شویم که نخبگان فرار نمی کنند بلکه مهاجرت می کنند.مهاجرت به معنای جابجایی شخصی از مکانی به مکان دیگر به منظورکار و زندگی است واصولا مردم به دو دلیل مهاجرت می کنند.دلیل اول دور شدن ازشرایط وعوامل نامساعداست که می توان آن را عوامل دافعه نامگذاری کردودلیل دوم جذب شدن به شرایط یاچیزهای دوست داشتنی است و یا به عبارت دیگر عوامل جاذبه.
زمانیکه نخبگان مهاجرت می کنند در حقیقت باید به بررسی عوامل دافعه وجاذبه بپردازیم تا مسئله برایمان شفاف گردد.
از جمله عوامل دافعه ی نخبگان که به قول بعضی هابه فرار آنها می انجامد :
حقوق و دستمزد کم ،مسکن نامناسب ،نبودن امکانات ادامه تحصیل و تحقیق وپژوهش در رشته مورد علاقه،بیکاری پنهان ،عدم امنیت شغلی ،عدم استفاده ازافرادبر اساس حرفه و تخصص،تبعیض بیش از حد ،کمبود مدیران متخصص و…
و ازجمله عوامل جاذبه ای که منجر به مهاجرت اختیاری نخبگان به خارج از کشور میشود آموزش بهتر،مسکن مناسبتر،درآمد بیشترودرسه کلمه بدست آوردن قدرت ،ثروت واحترام است همان سه فاکتوری که برای بدست آوردن یکی ازآنها در کشور سالهاباید تلاش کند درصورتیکه در سرزمین بیگانه به علت احترام به انسانیت وعلم بدون توجه به نژادوملیت براحتی این فاکتورها قابل دسترسی می باشند.
آیابه نظر شما صحیح است نخبگانی که بدنبال رسیدن به کمال علمی هستند در کشور ماندگار شوندواز آخرین اطلاعات وفناوری روز دنیا دور بمانند.در واقع اگر نخبه مهاجرت نکند چون عقابی می ماند که به اشتباه در میان ماکیان بزرگ میشود ونمیداند که او تعلق به آسمان دارد نه به زمین وسلطان آّبی آسمانها است.
بنابراین پدیده ی مهاجرت نخبگان بدلیل احساس فقر علمی ومدیریت ضعیف امری بدیهی به نظر میرسد.اما باید به این مسئله توجه داشته باشیم که نخبگان اولین وظیفه خود را خدمت به کشور می دانند و منتظر فرصت و شرایط مناسبی میباشند تا به نحوی از انحابه کشور ،مردم وخانواده خود خدمت کنندودر حقیقت به غریزه وابستگی عاطفی خود پاسخ مثبت دهند. بنابر این بهتر است از این موضوع دولتمردان و عوامل اجرایی استفاده کنندو به جذب افراد نخبه پردازند چراکه برای بهبود وضعیت اقتصادی واجتماعی جامعه نیازبه بازیگران واقعی داریم واستفاده از بدل تا وقتیکه بازیگر اصلی وجود دارد جایز نیست واکثر نا کامی ها و نارضایتی ها و ایراد در کارها به علت بکار نگرفتن افراد خبره و نخبه می باشد.
امروزه دیگر داشتن سلاح اتمی در مسا ئل نظامی اصل نیست بلکه اصلی ترین گروه سازنده بحث هاو گفتگوهای بین المللی وایدئولوژیکی را نخبگان هدایت می کنندونخبگان می گویند که چگونه منافع ملی را حفظ کنیم ویا چگونه در مسائل جهانی دخالت پیروز مندانه داشته باشیم در واقع بمب اتمی و انرژی هسته ای،نخبگان وفرزانگان هر کشورمی باشندکه در صورت بها دادن به آنهاو استفاده از خدمات آنان به هر آنچه که می خواهیم دست می یابیم در نتیجه شایسته است به راه کارهای مناسب ارائه شده جهت جذب نخبگا ن بیاندیشیم:
_شناسائی نخبگان وبها دادن به شخصیت آنها که در حقیقت شخصیتی است که کشور با آنها پیدا میکند.
_استفاده ازنظرات وتخصص نخبگان حتی اگر تمایل به اقامت د ائمی ندا رند از طریق سفر های کوتاه مدت.
_انتخاب کیفی مدیران ارشد جهت همکا ری با نخبگان .
_تواضع در مقابل نخبگان چرا که دانش مانندنوری هدایت کننده است وهرکه با خود این نور را دارد قابل ستایش است.
_ایجاد امنیت شغلی و فکری.
_امکانات لازم جهت تحفیقات وآزمایشات.
_تسهیل کردن مراسم اداری وفقدان مقاومت در برابرطرحهای متحول کننده کیفی کشور .
_شرایط مناسب مسکن و رفاهی برای نخبگان وخانواده شان.
_ارتباطمناسب فرهنگ کار کیفی ونظام ارتقای شغلی نخبگان.
_وابسته شدن صنایع به تحقیقات نخبگان.
_تاسیس آکادمی های علمی جهت بهره وری مناسب از خدمات نخبگان.
ودر نهایت می توان گفت فقدان فشار های اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی وکلا" برداشتن عوامل دافعه مانع خروج نخبگان از کشوروبازگشت آنها میگردد.به عنوان یک ایرانی اصیل ایمان داریم ومعتقدیم که نخبگان کشورمان فرار نکرده اند و بدنبال فرصتی مناسب هستند برای آبادی وآبادانی هر چه بیشتر ایران وبزودی با همت نخبگان مان شاهد امپراطوری علمی ایران در جهان خواهیم بود.
افشین رستمی عضو انجمن دوستداران ایران در اوکراین
اسفند ماه 1384
