كاوش هاي باستان شناسي در روستاي هخامنشي كشف شده در تنگه بلاغي نشان مي دهد كه روستاييان و مردم عامي دوران هخامنشي براي ساخت خانه هايشان از كاخ هاي با شكوه پاسارگاد و تخت جمشيد الگو برداري مي كردند.
باستان شناسان در كاوش هاي اخير تنگه بلاغي موفق شدند بقاياي 30 خانه باستاني مربوط به دوره هخامنشي را در اين تنگه كشف كنند. اين روستا نزديك ترين محوطه به سد سيوند است و با آبگيري سد به زير آب مي رود. كاوش هاي باستان شناسي در اين روستا باعث شد تا براي نخستين بار شيوه معماري مردم دروه هخامنشي كه تا كنون ناشناخته باقي مانده بود شناسايي شود.
«عليرضا عسگري»، سرپرست ايراني كاوش هاي باستان شناسي در تنگه بلاغي با اشاره به بررسي پلان خانه هاي روستايي هخامنشي در اين روستا گفت: «خانه هاي اين روستا مثل تخت جمشيد روي صفه بنا شده است و همه آن ها تراس بندي شده هستند. هر خانه اي داري حياط مركزي و ايوان است كه در اين خصوص نيز از معماري پاسارگاد و تخت جمشيد الگو برداري شده است.»
او با اشاره به كشف پايه ستون در اين خانه ها گفت: «ما دو پايه ستون در حياط يا ايوان مركزي يكي از اين خانه ها كشف كرديم. احتمالا ستون ها از چوب بوده است و به همين علت از بين رفته است. هم اكنون پايه ستون ها تنها گواه معماري ستون دار در خانه هاي اين روستا است.»
كشف يك دهكده هخامنشي اهميت زيادي دارد و اين نخستين باري است كه بقاياي معماري روستاي اين دوره باستاني و با اهيميت ايران شناسايي مي شود.