بنابر آمار رسمی، شمار ساکنان ايرانی شهر کلن حدود هفت هزار نفر است. شماری هم به طور موقت نزد دوستان و يا اقوام خود در اين شهر بسرمی برند. اين گروه در آمار رسمی قيد نشده اند.
به گزارش BBC برخورد ايرانيان با عيد کريسمس متفاوت است. اين تفاوت از يک سو ناشی از روحيات متفاوت هر فرد و از سوی ديگر به شرايط سنی، زندگی و مدت اقامت آنها در آلمان بستگی دارد.
مثلا فرزندان خانواده های ايرانی در آلمان رابطه ديگری با کريسمس بر قرار می کنند. چون در کودکستان ها و مدارس از مدتی قبل از فرا رسيدن روز کريسمس تدارک برای برگزاری آن آغاز می شود و آذين بستن اتاقها و درست کردن کاردستی و نقاشی به اين مناسبت و بعد هم پختن شيرينی های مخصوص، معمولا شور و شعف خاصی در کودکان ايجاد می کند.
تمام اين تدارکات و فضای شهر، به اين روزها برای بچه ها رنگ و بوی خاصی می دهد. کودکان ايرانی که در اينجا بدنيا آمده اند، خود را کاملا در اين مراسم شريک می دانند و توقع دارند که والدينشان هم چنين برخوردی با عيد کريسمس داشته باشند. بيشتر آنها هم خانواده های خود را برای برگزاری مراسم کريسمس تحت فشار قرار می دهند.
"شيرين" هفت سال دارد و در آلمان بدنيا آمده است. وقتی از او می پرسم کريسمس را دوست داری می گويد : "خيلی زياد. برايم هديه می خرند. در مدرسه هم جشن می گيريم. تعطيل هم هستيم. همه فروشگاه را هم قشنگ درست می کنند. من همه اش دلم می خواهد در خيابان باشم . مامان هم قول داده امسال برايم درخت بگيرد وبا هم درستش کنيم."
هر چند بچه های ايرانی در سنين کودکی با کريسمس رابطه برقرار می کنند در سنين جوانی در ميان گروه زيادی اين رابطه کمتر می شود. ايرج، بيست و سه سال دارد و در آلمان بدنيا آمده و دانشجوی رشته راه و ساختمان است. پدر و مادرش هر دو شاغل هستند و حدود بيست و پنج سال است که ساکن آلمان هستند.
او می گويد: "بچه که بودم کريسمس برايم مهم بود. بيشتر برای اينکه هديه می گرفتم. اما از مراسم کريسمس در خانه ما خبری نبود. پدر و مادرم هميشه می گفتند که اين عيد ما نيست ولی هديه می خريدند که ما خيلی هم احساس غربت در اينجا نکنيم. حالا فرق می کند. برايم زياد مهم نيست. فرق زيادی نمی کند. فقط خيابان ها شلوغ تر می شوند. هديه هم ديگر خبری نيست. من هم توقع ندارم. اما تعطيلات کريسمس خوب است ."
در ميان ايرانيانی که کمتر از يکسال است به آلمان آمده اند و امسال برای اولين بار عيد کريسمس را تجربه می کنند، برخوردها متفاوت است.
در يکی از اردوگاه ها ی پناهندگان، زن ايرانی زندگی می کند که به همراه دو فرزندش نه ماه پيش به آلمان آمده است. او 42 سال دارد و در ايران دبير ادبيات فارسی بوده است. نسبتا مرفه هم بوده است. همسرش قرار است بعدا به آنها ملحق شود. فرزندان او 16 و 11 ساله هستند و هر دو به مدرسه می روند.
اين خانم می گويد: "با اينکه شرايط زندگی ما در حال حاضر دشوار است اما به خيابان که می روم دلم باز می شود. همه جا چراغانی است. شور و شوق مردم مرا به ياد عيد خودمان می اندازد. هنوز چيز زيادی از مراسم اين روزها نمی دانم ولی قرار است در کمپ مراسم کوچکی برگزار کنند و برايمان کمی هم از سنت های آن بگويند. بچه ها هم به شوق آمده اند و از همين حالا هم زمزمه گرفتن هديه را سر داد ه اند."
در همين کمپ پناهندگی مرد سی و پنج ساله ايرانی زندگی می کند که مدت هفت سال است با وضعيت اقامتی نامعلومی زندگی می کند. در ايران دانشجو بوده است و در اينجا تنها زندگی می کند. اجازه کار ندارد و اغلب اوقات در اتاقش می ماند . او می گويد: "از تمام اين مراسم بدم می آيد. دچار افسردگی می شوم. بيشتر از گذشته ياد تنهائی ام می افتم. کمتر از گذشته از خانه بيرون می روم. از همه اين مراسم فقط سرمای زمستانش را احساس می کنم."
در ميان بسياری از خانواده های ايرانی، حتی آنها که به دليل طولانی بودن زمان اقامتشان و يا حضور بچه ها با مراسم کريسمس همراهی می کنند، بازهم آن ارتباط جدی و عميق با مراسم برقرار نمی شود. اين مراسم در گذشته زندگی آنها و خاطرات آنها نقشی ندارد .
"ميترا" چهل و دوسال دارد. پزشک است و بيست و چهار سال است که در آلمان زندگی می کند. متاهل است و همراه همسر و دو فرزند 14 ساله و 7 ساله اش زندگی مرفهی دارد. او می گويد: "از اينکه چهره شهر عوض می شود خوشم می آيد. اما رابطه ای با آن ندارم. بخاطر بچه ها مقداری از مراسم را هم انجام می دهم اما بيشتر برای من انجام وظيفه است. با عيد خودمان هم رابطه ام مثل گذشته نيست. آن شور و شوق در اينجا نيست. در واقع هيچ چيز نيست که مرا مثل آن وقتها خوشحال کند."
ايام کريسمس بر وضعيت اقتصادی گروهی از ايرانيان که شغل آزاد دارند هم تاثير دارد. آقای"م" فارغ التحصِل رشته مهندسی است و سی سال است که در آلمان زندگی می کند و سالهاست که راننده تاکسی است. پنجاه سال دارد و دارای همسر و دو فرزند است.
او در رابطه با کار در ايام کريسمس می گويد: "سالهای قبل وضع بهتر بود. امسال مردم پول ندارند. کمتر تاکسی سوار می شوند. شب کريسمس که خبری نيست همه در خانه هايشان هستند و شهر سوت و کور است. اما شب شب سال نو فرق می کند؛ همه بيرون می روند و چون مشروب می خورند ماشين نمی برند. برای همين وضع کار خيلی خوب است. من تا بحال هيچ وقت شب ژانويه کنار خانواده ام نبوده ام. اما در شب کريسمس خانم من بوقلمونی درست می کند که خود آلمانی ها نمی توانند درست کنند. ما ايرانی ها رسم و رسوم مربوط به غذا را هميشه هر جا باشيم خوب رعايت می کنيم!"
از آنجايی که عيد کريسمس بيشتر يک جشن خانوادگی است، کمبود حضور خانواده در اين ايام بيشتر به چشم می خورد. خانم "ثريا" شصت سال دارد. ده سال است که به همراه همسر و سه فرزندش در آلمان زندگی می کند. هنوز ويزای اقامت ندارند اما به دليل بيماری اين خانم، به آنها خانه مستقلی در خارج از اردوگاه پناهندگان داده اند.
او می گويد: " دلم می خواهد تما م ايام کريسمس را بخوابم و وقتی بيدار شوم که همه چيز تمام شده باشد. احساس دلتنگی می کنم. پارسال به ديدن يکی از اقوام رفتيم و تنها نبوديم اما من باز هم دلتنگ بودم .عيد نوروز هم دلم می گيرد. در ايام کريسمس بيشتر از هر وقت ديگری دلم می خواهد به ايران برگردم ."
گروه ديگر، ايرانيانی هستند که همسران آلمانی دارند.
در ميان اين گروه رعایت مراسم کريسمس جدی تر است. در موارد زيادی عيد نوروز هم بسته به اينکه زن يا مرد ايرانی باشد، با قيد بيشتر يا کمتری برگزار می شود.
آقای "حسينی" ده سال است که با زنی آلمانی ازدواج کرده است. کارمند است و فرزند سه ساله ای دارد. او می گويد که مراسم کريسمس را تما م و کمال انجام می دهند. او طی اين سالها به عير کريسمس عادت کرده و از فرا رسيدن آن خوشحال است .
ايام کريسمس در آلمان - مانند بسياری از کشورها، حال و هوای خودش را دارد. چهره شهرها عوض می شود و شور و هيجان مردم هم بيشتر. خانواده های ايرانی هم نمی توانند از اين فضا به دور بمانند حتی اگر دلشان به آن رضا ندهد.