شنبه ۱۹ آذر ۱۳۸۴
- سير تحول پوستر در ايران در موزه بريتانيا بررسي شد.
موزه بريتانيا با برگزاري نشستي سير تحول و كاربردهاي هنر پوستر در ايران پس از انقلاب اسلامي را به بحث و بررسي گذاشت.
پروفسور "پيتر چلكوفسكي" استاد هنرهاي ايران و خاورميانه در دانشگاه نيويورك آمريكا سخنران اين نشست بود.
چلكوفسكي با اشاره به آثاري همچون "نقش رستم" و "طاق بستان" گفت كه پوسترسازي در واقع ادامه مدرن روند حجاريها و نقش برجستههايي است كه از دوران باستان در ايران وجود داشته و تا زمان رايج شدن صنعت چاپ هم ادامه يافته است.
وي كه سخنان خود را با نمايش اسلايدهايي از انواع هنرهاي گرافيكي از آخرين سالهاي قبل از انقلاب به بعد همراه كرده بود، افزود: هنر پوسترسازي در ايران در واقع تداوم روند استفاده هنري، تبليغاتي و اطلاعرساني از پوستر در جهان در نيمه دوم قرن بيستم بود.
چلكوفسكيگفت: حكومت پهلوي، برخلاف توفيق سالهاي پساز انقلاب در استفاده از پوستر به عنوان يك ابزار سياسي براي تهييج و تبليغ مردم موفق نبود و پوسترهاي جشنهاي دوهزار و پانصد ساله، انقلاب سفيد و يا پنجاهمينسال تاسيس سلسلهپهلوي باوجود مقبوليت نسبي تكنيكي، ازنظر جلب مخاطب چندان مورد توجه مردم واقع نشدند.
به گفته اين استاد لهستانيتبار دانشگاه نيويورك، هنرمندان ايراني از انواع انديشههاي سياسي و سبكهاي هنري براي توليد آثار خود بهره ميجستند كهاز آن ميان ميتوان به هنر انقلابي اتحاد شوروي، هنرانقلابي آمريكاي لاتين، هنر مقاومت ويتنام، پوسترهايتبليغاتيغربي در دوران جنگ سرد، جنبش همبستگي لهستان و هنر ديواري و تصويري مسيحي كاتوليك ياد كرد.
" در زمينه تكنيكي نيز هنرمندان ايراني گاه به طور غيرمستقيم از آثار هنرمندان خارجي الهام ميگرفتند و گاه كارشان كپي كامل آثار كساني همچون "اندي وارهول" ميشد كه تنها جاي شخصيتهاي كارهاي وي را با چهرههاي انقلابي ايران عوض ميكردند."
به گفته چلكوفسكي در خلق پوسترهاي سياسي و تبليغي ايران پس از انقلاب اسلامي از عناصر مختلف مذهبي و انواع هنرهاي نمايشي از قبيل تعزيه و ديگر مراسم و عزاداريهاي سنتي مذهبي نيز فراوان استفاده شده و ميشود.
چلكوفسكي اوج هنر پوستر در ايران را سالهاي آغازين انقلاب تا آغاز دهه ۱۹۹۰ميلادي ميداند. به گفته وي در اين سالها ادبيات شهادت، ايثار، جبهه، جنگ و اسلام به مردم ارايه ميشد.
اين استاد دانشگاه نيويورك گفت: از شعارهايي درباره رهايي مستضعفان جهان، تجليل از مقام شهيد و جانباز، بشارت آيندهاي بهتر، تشويق به مقاومت در برابر دشمن، تلاش براي ساخت ايران و گرامي داشت رهبران كشور از مهمترين موضوعهاي پوسترهاي سالهاي نخست انقلاب ايران بود.
وي معتقد است كه " اگرچه پيش و پساز اين دوره هم پوستر در ايران وجود داشته، ولي اهميت هنر پوسترسازي درآن دوره هرگز از نظر حجم توليد و دامنه كاركرد قابل برابري با دوره آغاز انقلاب تا اوايل دهه ۱۹۹۰نبوده است".
به گفته چلكوفسكي در سالهاي بين جنگ جهاني دومتا آغاز انقلابايران غير از استثناهايي از قبيل فعاليتهاي تبليغاتي متفقين و آلمانها عليه يكديگر، در مجموع پوسترهاي ايراني در جهت ارايه و تبليغ محصولات تجاريداخليو خارجي و يا اطلاعرساني براي رويدادهاي فرهنگي مانند تبليغ فيلم، نمايش، كنسرتها و جشنوارهها مورد استفاده قرار ميگرفتند.
وي ادامه داد: در هنر پوسترسازي ايران هنرمندان گاه بهتغيير شكل دادن آثار نقاشان و عكاسان داخلي پرداخته و آنها را تبديل به يك پوستر ظاهرا با طراحي جديد ميكردند كه گاه قابل تفكيك از اثر اوليه بود و گاه تنها يك كپي برداري سهلانگارانه به شمار ميرفت.
چلكوفسكي گفت: درسالهايي كه پوسترهايسياسي در ايران رواج بيشتري داشت از برخي از آنها در تمبرهاي پستياستفاده ميشد، ولي با كمرونقشدن پوسترهاي سياسي كاركرد پستي آنان نيز افول كرد و از اين جهت ميتوان گفت كه تمبرهاي پستي امروز ايران نسبت به گذشته نه چندان دور، از جذابيت چنداني برخوردار نيستند.
اين استاد دانشگاه نيويورك معتقد است كه " هم اكنون نيز در ايران با آنكه از نظر توليد پوستر بهحد بالاي تكنيكي و حجم توليد نسبتا بالايي رسيده است تا حد زيادي و سواي استثناهايي، پوسترها از جايگاه تبليغي و تهييجي سياسي به موضع پيشين اطلاعرساني و آگاهي بخشي اجتماعي، تجاري، فرهنگي و گردشگري خود بازگشتهاند".
چلكوفسكي ادامه داد: پوستر هنوز در ايران و ديگر كشورها به عنوان يكي از انواع مهم هنر انقلابي و تهييجي و گونه انقلابي هنرهاي گرافيك به شمار ميرود.
چلكوفسكي دانش آموخته لندن و تهران است و تاكنون چندين كتاب و مقاله درباره هنرهاي ديداري و نمايشي و گرافيكي در ايران به زبان انگليسي منتشر كرده است.
