چهارشنبه ۹ شهریور ۱۳۸۴ - دانشجوي ايراني دانشگاه «استنفورد» و همكارانش برنده اولين جايزه اختراعات مهندسي زيست پزشكي آمريكا شدند

نيما حكمت، دانشجوي ايراني دوره دكتري بيومكانيك دانشگاه «استنفورد» و همكارانش با ابداع دستگاهي جديد براي درمان ضايعات مغزي و پيشگيري از سكته، نخستين جايزه نوآوري مهندسي زيست پزشكي (BMEidea) اتحاديه ملي مخترعان و نوآوران دانشگاهي آمريكا (NCIIA) را دريافت كردند.

به گزارش خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران، اين طرح ابداعي چندي پيش، جايزه اول مسابقه طراحي برنامه‌هاي تجاري‌سازي طرح‌هاي تحقيقاتي بنياد (LES (Licensing Executive Society را كه در سطح دانشگاه‌هاي آمريكا و كانادا برگزار شد كسب كرده است.

نيما حكمت، عضو تيم تحقيقاتي مهندسي پزشكي دانشگاه استنفورد و از برندگان جايزه 10 هزار دلاري در گفت‌وگو با خبرنگار پژوهشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار داشت: دستگاه ساخته شده كه در حال حاضر در مرحله تست حيواني است براي درمان نوعي عارضه در رگ‌هاي مغزي موسوم به cerebral aneurysm كاربرد دارد كه مي‌تواند به سكته مغزي و نهايتا مرگ افراد منجر شود. در اين عارضه كه تنها در آمريكا حدود 10 تا 15 ميليون نفر به آن مبتلا هستند، بخش‌هايي از رگ‌هاي خوني مغز به دلايل مختلف ضعيف و متورم شده و در نهايت پاره مي‌شود كه باعث ايجاد خونريزي و سكته مغزي مي‌شود.

وي افزود: ‌در اين طرح تحقيقاتي كه با همكاري يك تيم پنج‌نفره از دانشجويان مهندسي پزشكي دانشگاه استنفورد انجام شد توانستيم با موفقيت اين دستگاه را بسازيم و با توجه به نتايج خوب تست‌هاي آزمايشگاهي پيش‌بيني مي‌شود كه تا حدود سه تا پنج سال آينده بتوانيم نمونه عملي دستگاه را جهت درمان بيماران توليد و عرضه كنيم.

اين محقق 24 ساله گروه طراحي زيستي دانشگاه استنفورد در تشريح بيشتر عارضه cerebral aneurysm گفت: دو نوع سكته مغزي در انسان بروز مي‌كند كه يك نوع آن ناشي از كمبود اكسيژن مغز و ديگري ناشي از خونريزي مغزي است كه يكي از علل آن عارضه cerebral aneurysm است. اين عارضه مي‌تواند به صورت‌هاي گوناگون در يك يا چند بخش از رگ‌هاي مختلف مغز ايجاد شود.

وي خاطر نشان كرد: در حال حاضر براي درمان اين عارضه از دو شيوه استفاده مي‌شود. يك روش جراحي مغز است كه طي آن با شكافتن سر و دسترسي به مغز سعي مي‌كنند با جراحي سطح آسيب ديده رگ را مسدود كنند تا از خونريزي آن جلوگيري شود. اين روش علاوه بر هزينه بسيار بالا و خطرات و دشواري هايي كه دارد در برخي موارد كه محل عارضه در وسط مغز بوده و امكان دسترسي به آن وجود ندارد قابل استفاده نيست.

حكمت در گفت‌و‌گو با ايسنا افزود: روش ديگر استفاده از دستگاهي است كه از طريق رگ‌هاي ساير بافت‌ها به محل عارضه در مغز مي‌رسد و با مكانيزم‌هاي ويژه آن را مسدود مي‌كند. از حدود 12 سال پيش شيوه‌اي موسوم به coiling ابداع شده كه در كشورهاي مختلف از جمله ايران استفاده مي‌شود. در اين روش لوله‌اي بسيار باريك با قطر كمتر از 2 ميلي متر از طريق رگ‌هاي دست يا ساير اندام‌ها به طرف مغز هدايت مي‌شود و پس از رسيدن به محل عارضه كويل (توده‌يي سيمي شكل از جنس استيل) را در فضاي متورم رگ قرار مي‌دهد كه از پاره شدن جداره رگ و خونريزي مغزي جلوگيري كند.

وي تصريح كرد: ‌مشكل اساسي اين روش اين است كه احتمال دارد «كويل» جاسازي شده پس از مدتي از محل خود خارج شده و وارد فضاي رگ شود و خود باعث نوعي سكته مغزي از نوع كمبود اكسيژن شود.

من و چهار نفر ديگر از دانشجويان آزمايشگاه دانشگاه استنفورد تلاش كرديم دستگاهي بسازيم كه استفاده از آن هم براي پزشك و هم براي بيمار ساده تر بوده و نيازي به جراحي مغز نداشته نباشد و از طرف ديگر در تمام انواع اين عارضه قابل استفاده باشد و مهمتر از همه خطرات و عوارض احتمالي شيوه‌هاي كنوني نظير سكته مغزي را در پي نداشته باشد.

به گفته حكمت، اين پروژه كه با بودجه‌اي حدود 5 هزار دلار آغاز شده در مدت شش ماه به مرحله تست In vitro رسيده و در حال حاضر در مغز خوك با موفقيت در حال آزمايش است.

برنده جايزه اختراعات مهندسي زيست پزشكي آمريكا درباره نحوه عملكرد دستگاه ابداعي گفت: ‌اين دستگاه در واقع لوله‌اي به قطر كمتر از 2 ميلي متر است كه در سر آن يك بادكنك مخصوصي كه خودمان طراحي كرده‌ايم قرار مي‌گيرد.

لوله دستگاه از طريق رگ‌هاي بدن به محل عارضه در رگ‌هاي مغزي هدايت مي‌شود و پس از رسيدن به محل بادكنك آن كه از جنس پليمرهاي ويژه است در بخش متورم شده قرار مي‌گيرد و از طريق لوله، مايع مخصوصي به داخل آن تزريق مي‌شود. به اين ترتيب بادكنك بزرگتر شده و به خوبي در محل متورم شده رگ جاسازي مي‌شود و در ادامه لوله انتقال دهنده از آن جدا مي‌شود. كل مراحل استقرار و رهاسازي بادكنك در محل عارضه در مدتي حدود 5/1 دقيقه انجام مي‌شود.

حكمت درباره زمان كل انجام اين عمل از فرستادن لوله به داخل رگ‌ها به خبرنگار ايسنا گفت: ‌اين امر به عوامل مختلفي نظير محل قرار گيري عارضه، تجربه پزشك، ‌سن بيمار و ... بستگي دارد. رگ‌هاي برخي بيماران به ويژه سالمندان حالت مارپيچي دارد كه رد كردن لوله از آن ممكن است از نيم ساعت تا 2 ساعت به طول بينجامد ولي بهرحال تلاش مي‌كنيم حتي الامكان زمان مرحله اصلي و حساس عمل را هرچه كوتاهتر كنيم.

وي در پايان تصريح كرد: مزيت ديگر اين شيوه اين است كه در روش كويلينگ ممكن است تا تعداد 7،‌ 8 كويل براي ترميم هر عارضه استفاده شود كه قيمت هر كويل 800 دلار است ولي در شيوه ابداعي تنها از يك دستگاه استفاده مي‌شود و جنس آن به صورتي است كه كاملا استحكام دارد.

نيما حكمت، دانشجوي ايراني دكتري بيومكانيك دانشگاه «استنفورد» و برنده جايزه اول نخستين دوره مسابقه اختراعات مهندسي پزشكي آمريكا كه براي اجراي طرحي تحقيقاتي با همكاري دانشگاه علوم پزشكي شيراز به ايران آمده است در پايان سفر دو ماهه به ايران ميهمان گروه علمي پژوهشي ايسنا بود.

اين دانشجوي موفق ايراني و همكارانش به تازگي موفق به ابداع دستگاهي جديد براي درمان ضايعات مغزي و پيشگيري از سكته شده‌اند كه چندي پيش نخستين جايزه نوآوري مهندسي زيست پزشكي (BMEidea) اتحاديه ملي مخترعان و نوآوران دانشگاهي آمريكا (NCIIA) را براي آن‌ها به ارمغان آورده است.

اين طرح پيش از اين نيز جايزه اول مسابقه طراحي برنامه‌هاي تجاري‌سازي طرح‌هاي تحقيقاتي بنياد (LES (Licensing Executive Society را كه در سطح دانشگاه‌هاي آمريكا و كانادا برگزار شد دريافت كرده است.

اين دانشجوي جوان ايراني در سال 1360 در يك خانواده تحصيل كرده ايراني در ايالت مينه‌سوتاي آمريكا به دنيا آمده و در سال 1999 (1377) تحصيلات عالي خود را در دانشگاه كاليفرنيا ـ‌ شعبه ديويس ـ در رشته مهندسي سيستم‌هاي زيستي (مهندسي پزشكي) آغاز كرده است.

وي در سال 2003 مدت هشت ماه به عنوان محقق در آزمايشگاه رباتيك اعمال جراحي دانشگاه بركلي در زمينه ربات‌هاي جراحي قلب باز فعاليت كرده و از همان سال تحصيلات كارشناسي ارشد خود را در رشته بيومكانيك در دانشگاه «استنفورد» آغاز كرده است.

حكمت همزمان با تحصيل در آزمايشگاه طراحي زيستي اين دانشگاه با همكاري گروهي پنج نفره از دانشجويان هم رشته‌يي خود موفق به ابداع دستگاهي جديد براي درمان عارضه cerebral aneurysm شده است كه يكي از علل عمده خونريزي و سكته‌هاي مغزي است.

اين عارضه تنها در ايالات متحده بالغ بر 10 تا 15 ميليون نفر را گرفتار كرده است و روش‌هاي كنوني درمان آن كه پر هزينه و دشوار هستند علاوه بر محدوديت‌هايي كه در درمان انواع مختلف اين عارضه دارند، مخاطرات جدي‌اي را نيز در پي دارند كه خود مي‌تواند به نوعي ديگر از سكته‌هاي مغزي منجر شود.

دستگاه ابداعي كه پيش‌بيني مي‌شود طي سه تا پنج سال آينده به بازار عرضه شود، هم از لحاظ استفاده براي پزشك و بيمار ساده تر بوده و نيازي به جراحي مغز ندارد و از طرف ديگر در تمام انواع اين عارضه قابل استفاده بوده و مهمتر از همه خطرات و عوارض احتمالي شيوه‌هاي كنوني نظير سكته مغزي را نخواهد داشت.

نيما حكمت كه براي اجراي طرحي تحقيقاتي در زمينه بهسازي تجهيزات پزشكي از تير ماه به دعوت دانشگاه علوم پزشكي شيراز به ايران آمده است درباره نحوه برنامه‌ريزي اين سفر و همكاري خود با دانشگاه علوم پزشكي شيراز به خبرنگار «پژوهشي» ايسنا گفت: من از مدت‌ها پيش علاقه‌مند بودم كه براي انجام خدمتي به هموطنان و همكاري با مراكز داخلي سفري به ايران داشته باشم و به همين دليل از سال گذشته از طريق پدرم كه فارغ التحصيل دانشگاه شيراز بود، با برخي اساتيد دانشگاه تماس گرفتم و از طريق آنها با دكتر لنكراني از اساتيد اين دانشگاه آشنا شدم كه همكاري و هماهنگي‌هاي لازم را براي اجراي اين برنامه انجام داد و در مدت دو ماه و يك هفته‌يي كه در بيمارستان نمازي شيراز بودم با همكاري وي تحقيقاتي در زمينه نياز سنجي و دستيابي به راه حل‌هايي براي پاسخگويي به نيازهاي موجود در زمينه تجهيزات پزشكي در كشور انجام داديم.

وي خاطر نشان كرد: در اين طرح تلاش كرديم مشكلات و كمبودهاي بيمارستان‌ها را در اين زمينه مشخص كنيم و مدل جديدي را بر اساس نيازمندي‌ها و توانمندي‌هاي كشور براي تامين تجهيزات پزشكي مورد نياز از طريق بخش‌هاي تحقيقاتي و صنعتي داخلي طراحي كنيم كه خوشبختانه تا حد زيادي موفق بوديم.

حكمت با ابراز خرسندي از سفر به ايران و همكاري با اساتيد و كارشناسان ايراني ابراز اميدواري كرد كه در بازگشت به‌ آمريكا در نشست‌هاي عمومي و گفت‌وگوهايي كه با ساير دانشجويان ايران دارد بتواند با تشريح تجربه موفق خود و دستاوردهاي مثبت اين همكاري، ساير دانشجويان ايراني را كه عمده آنها مايل به همكاري سفر به كشورشان و كمك به هم وطنانشان هستند به اين كار ترغيب كند.

وي گفت: بيشتر دانشجوياني كه از آمريكا به ايران مي‌آيند بعد از بازگشت ديدگاه بسيار مثبتي نسبت به ايران دارند و اين مساله به ويژه با توجه به تبليغات منفي كه عليه ايران وجود دارد و تلاش نشريات خارجي براي ترسيم چهره‌اي بد از كشورمان، در آگاه كردن دانشجويان دانشگاه‌هاي خارج كشور بسيار مؤثر است .

حكمت درباره نوع نگاه جامعه دانشگاهي آمريكا نسبت به ايران با توجه به جهت‌گيري خاص رسانه‌هاي غرب عليه كشورمان گفت: در آمريكا بيشتر دانشجويان ديدگاهي روشنفكرانه دارند و اتهامات دولت آمريكا به ايران براي آنها قابل قبول نيست. آنها با ايران به عنوان كشوري با تاريخ و فرهنگ غني آشنايي دارند و شاهد استعداد و تلاش بالاي ايراني‌ها هستند و به چشم خود موفقيت زياد ايراني‌ها را كه با دست خالي به آمريكا مي‌آيند و پس از مدتي به شهروندان با نفوذي در اين كشور تبديل مي‌شوند، ديده‌اند. البته تبليغات منفي تا حدودي بخش‌هايي از مردم آمريكا را نسبت به ايراني‌ها و اعراب بدبين كرده است كه مطمئنا ارتباطات علمي و دانشگاهي، نقش مهمي در آگاه كردن آنها نسبت به واقعيات موجود خواهد داشت.

حكمت در ادامه با اشاره به حضور حدود 150 دانشجوي ايراني در دانشگاه «استنفورد» اظهار داشت: اغلب اين دانشجويان از دانش آموختگان دانشگاه صنعتي شريف هستند كه بيشتر در رشته‌هاي مكانيك و برق ادامه تحصيل مي‌دهند. دانشجويان ايراني دانشگا‌ه‌هاي آمريكا ـ چه آنها كه متولد آمريكا هستند و چه آنها كه براي ادامه تحصيل به اين كشور آمده‌اند - علاقه بسيار عميقي نسبت به ايران دارند و سعي مي‌كنند با برگزاري برنامه‌هاي فرهنگي و مذهبي هويت ايراني خود را حفظ كنند.

وي افزود: اكثر دانشجوياني كه از ايران آمده‌اند با مشكل زبان، تضاد فرهنگي و كسب جايگاه مناسب در يك كشور خارجي مواجه‌اند و علي‌رغم علاقه زيادي كه دارند نمي توانند مستقيما به ايران كمك كنند ولي گروه‌هاي مختلفي توسط اين دانشجويان در دانشگاه‌هاي آمريكا تشكيل شده است كه هدف آنها تشويق دانشجويان به ارتباط و كمك به ايران و معرفي هر چه بيشتر ايران به دانشجويان ايراني و خارجي است.

حكمت در پايان خاطرنشان كرد: اين گروه‌ها تاكنون نقش بسيار مؤثري در آشنا كردن دانشجويان خارجي با فرهنگ و مردم ايران ايفاء كرده‌اند كه از اين لحاظ مي‌توان گفت، پديده مهاجرت با افزايش آگاهي مردم ساير كشورها نسبت به ايران براي پيشرفت كشور مفيد بوده است.