حوادث چند ماه اخیر حساسیتهای موجود به موضوع مهاجرت و مهاجرانی که از کشورهای شرقی و مخصوصا کشورهای اسلامی، غرب را برای زندگی انتخاب می کنند افزایش داده است. احزاب راستگرا که طرفدار سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی هستند از این امر بخوبی برای بالا بردن تعداد طرفدارانشان استفاده کردند. از طرف دیگر مهاجرانی که در کشورهای غربی زندگی می کنند علیرغم آنکه بیشتر آنها عقاید معتدل داشته و هیچ نزدیکی ای با افراطیون اسلامی در خود نمی بینند، ولی از نظر جوامع میزبان معمولا اینگونه تفاوتها کمتر به چشم می آید و این مهاجران معتدل نیز خود را قربانی وضعیت دشواری می بینند که تندروها ایجاد کرده اند. مهاجران ایرانی ساکن در کشورهای غربی هم که عمدتا در این گروه میانه جای می گیرند از عواقب این ماجرا مبرا نبوده اند. برای بررسی ریشه ها و راه حلهای این موضوع با فرح کریمی عضو مجلس نمایندگان در پارلمان هلند گفتگو کردیم.
سئوال: دلیل حساسیت بیش از حد مسلمانان به حوادث اخیر مانند کاریکاتورهای پیامبر اسلام چه بوده است؟
فرح کریمی: من از اوضاع در هلند بخوبی اطلاع دارم اما وضع در کشورهای مختلف اروپایی یکسان نبوده است. فکر می کنم شرایط خاص دانمارک در درجه اول باعث بوجود آمدن این وضعیت شد. سال گذشته در دانمارک بحث داغی در باره خارجیان، مسلمانان، ادغام [مهاجران در جامعه میزبان] و مسائل مرتبط دیگر وجود داشت. دانمارک سیاست بسیار سختگیرانه ای را در قبال خارجیان و مسلمانان اتخاذ کرد. این وضعیت در هلند هم وجود دارد. بحث در باره اسلام باعث ایجاد شکاف در جامعه شده است. قتل تئو ونگوگ توسط یک مسلمان افراطی اوضاع را دشوارتر کرد. بحث داغی در باره آزادی بیان و حق انتقاد از مذاهبی مانند اسلام براه افتاده بود.
واکنش مسلمانان در اروپا نسبت به چاپ کاریکاتورها معتدل بود. ولی در کشورهای اسلامی بعضی دولتها مانند سوریه و ایران از این موضوع برای اهداف سیاسی خود سوء استفاده کردند. تظاهرات در آن کشورها توسط دولت براه انداخته شده بود. در کشورهای اسلامی دیگر نیز رهبران دینی از این موضوع در جهت تبلیغ برای خودشان استفاده کردند. توسل به خشونت علیه سفارتخانه ها غالبا در کشورهایی رخ داد که دولت مشوق تظاهرات بود یا مثلا در لبنان گروهی مانند حزب الله تظاهرات را براه انداخته بود.
سئوال: آیا ایرانیان هم به اندازه بقیه مسلمانان حساسیت نشان دادند؟
فرح کریمی: من نشنیده ام که ایرانیان در کشورهای اروپایی در این مورد تظاهرات اعتراضی کرده باشند. در کشورهای اروپایی ایرانیان در قالب یک جمع ظاهر نمی شوند بلکه اغلب بطور انفرادی و در نقشهایی که در سیاست، علم یا هنر دارند در بحثها شرکت می کنند... ایرانیان در کشورهای اروپایی تقریبا نامرئی هستند. در کشورهای اسکاندیناوی ایرانیان سازماندهی بهتری دارند و بیشتر در سازمانهای ایرانی فعالیت می کنند. در هر حال اغلب آنها مذهبی نیستند. بنابراین قکر نمی کنم از چاپ کاریکاتورها ناراحت شدند.
سئوال: این قضیه چه تاثیری بر زندگی ایرانیان مهاجر در غرب می تواند داشته باشد؟
بحثهای این چنینی و جو سیاسی – اجتماعی ضد خارجی که پس از آن ایجاد می شود می تواند روی زندگی ایرانیان تاثیر بسیار داشته باشد.
فرح کریمی
فرح کریمی: بحثهای این چنینی و جو سیاسی – اجتماعی ضد خارجی که پس از آن ایجاد می شود می تواند روی زندگی ایرانیان تاثیر بسیار داشته باشد. شاید این تاثیر به اندازه آنچه که اتباع کشورهای عربی تجربه می کنند نباشد ولی ایرانیان هم از این اوضاع آسیب می بینند. برای مثال پیدا کردن کار دشوارتر می شود. تبعیض علیه کسانی که از کشورهای اسلامی هستند بسیار بیشتر می شود . حتی برای نسل دوم و سوم مهاجران هم وضعیت دشوار شده است.
سئوال: برای کاهش این تنشها چه می توان کرد؟
فرح کریمی: باید در دین اسلام و کشورهای اسلامی اصلاحات بیشتری صورت بگیرد. بحث و تبادل نظر بین خود مسلمانان هم بسیار مهم است. جوامع مسلمان در کشورهای غربی باید آزادی بیان و حقوق زنان را محترم بشمارند. حقوق بشر در کشورهای اسلامی باید مراعات شود. رهبران سیاسی در کشورهای اسلامی از اسلام برای توجیه سرکوب مردم و نقض حقوق بشر سوء استفاده می کنند. وقتی آنها به حقوق دیگران احترام نمی گذارند نمی توانند انتظار داشته باشند که دیگران به آنها احترام بگذارند