۲۶ بهمن ۱۳۸۵ كانون ايران در لندن
آئين بيستمين سال پايه گذارى آموزشگاه زبان فارسى كانون ايران در لندن
شامگاه آدينه گذشته، كانون ايران در لندن، بيستمين سالگرد تأسيس آموزشگاه زبان فارسى اين نهاد فرهنگى را طى مراسم ساده اى برگزار نمود. در اين آئين كه با سخنرانى شارل حسين زنده رودى نقاش نام آور معاصر همزمان بود، ابتدا دكتر قاسمى دبيركانون ايران گزارشى در مورد چگونگى پايه گذارى مدرسه فارسى در آوريل سال ۱۹۸۴ ارائه داد و متذكر شد كه: «در آن موقع تنها يك يا دو مدرسه فارسى در لندن وجود داشت ولى پس از تأسيس مدرسه كانون ايران و متعاقب آن چاپ كتاب هاى فارسى دوره كامل ابتدائى از سوى كانون، تشكيل كلاس هاى آموزش زبان فارسى در سراسر انگلستان رو به فزونى نهاد به طورى كه امروزه ده ها آموزشگاه زبان فارسى در سراسر انگلستان و ساير كشورهاى اروپائى با استفاده از كتاب هاى درسى چاپ كانون ايران (كه بعضى از آنها به چندين چاپ رسيده است) به تدريس زبان فارسى به فرزندان ايران زمين در برون مرز مى پردازند و اين خدمت بزرگى است كه كانون ايران به آن مباهات مى كند.»
وى افزود: «در درازاى اين بيست سال با وجود همه مشكلات و تغيير مكرر محل مدرسه، اين آموزشگاه صدها نوجوان و نو باوه ايرانى را با زبان مادرى و فرهنگ نياكانى شان آشنا كرده است و از زمانى كه سازمان OCR آموزشگاه كانون را به عنوان يكى از مراكز عمده امتحانات پيش دانشگاهى در رشته فارسى شناخته است، دانش آموزان آموزشگاه ما در امتحانات GCSE و A-LEVEL فارسى همگى با تحصيل بالاترين امتيازات يعنى A-STAR در GCSE و امتياز «A» در A-LEVEL توفيق يافته اند و آموزشگاه كه روزى با يك معلم شروع به كار كرد امروز با ۶معلم و يك ناظم و دفتردار به كار فرهنگى خود ادامه مى دهد.»
پس از سخنان دبيركانون، گواهى نامه هاى ۱۲ دانش آموز ممتاز و موفق در آزمون سال قبل (پيش دانشگاهى فارسى) همراه با جوايزشان توسط استاد زنده رودى به آنهاتسليم شد و پس از سخنرانى ايشان در مورد سير «هنر نقاشى»، مراسم با اجراى برنامه موسيقى زنده توسط هنرمندان گروه «نغمه» به سرپرستى و خوانندگى جمشيد رضائى و پذيرائى با كيك سالگرد كانون پايان يافت.________________________________________
برنامه آموزش زبان فارسي
http://www.exhlc.org/prog_iran_i.html
آموزش زبان فارسى در شهر رياض پايتخت عربستان سعودى نخست در آموزشگاهى زير نظر دانشگاه ملك سعود در سال 1415 هجرى آغاز گرديد ودر آن زمان دانشجويان تا مرحله كاردانى ( فوق ديپلم ) تحصيل مى كردند . ودوره كاردانى در مدت زمان 3سال يعنى در 6 ترم تحصيلى انجام مى پذيرفت .
اما پس از چندى بر اساس پيشنهاد وزير آموزش عالى و صدور فرمان شاهانه آموزشگاه زبان ها وترجمه به دانشكده زبان ها وترجمه تغيير نام يافت و آموزش زبان فارسى در بخش زبان هاى آسيائى اين دانشكده تداوم يافت ونيز پس از سپرى شدن چند سال در اين دانشكده دوره كارشناسى شروع گرديد واكنون دانشجويان دوره كارشناسى را در مدت زمان 5 سال يعنى 10 ترم تحصيلى به پايان مى رسانند وبه دريافت كارنامه كارشناسى زبان فارسى نائل مى شوند .
زبان فارسى وتحول آن
از آنجائيكه زبان فارسى با زبان عربى خطى مشتركـ دارد بيننده آن تصور مى كند كه اين دو زبان از يك خانواده زبانى هستند در حاليكه زبان عربى از خانواده زبان هاى سامى نشأت گرفته واما زبان فارسى از شاخه زبانهاى هندوايرانى بوجود آمده است.
زبان فارسى كنونى پس از پيدايش اسلام بوجود آمده وقبل از آن رايج نبوده است. زبانشناسان فارسى با توجه به تطور زبانى زبان هاى ايرانى را به سه بخش تقسيم كرده اند. وآن سه بخش عبارتند از:
بخش اول: زبان ايرانى كهن.
بخش دوم: زبان ايرانى ميانه.
بخش سوم: زبان ايرانىنو (فارسى درى).
زبان ايرانى كهن در عهد هخمانشيان به وجود آمده وآنرا با خط ميخى مى نوشتند. وآثار تاريخى آن زبان بصورت كتيبه هايى در كوه بيستون واقع در استان كرمانشاهان وشهرستان الوند در استان همدان وشهرستان استخر در استان فارس وشهر شوش در استان خوزستان وهمچنين در كشور باستانى مصر بر جايى مانده است.
واما زبان ايرانى ميانه كه به نام زبان پهلوى شناخته شده است. بدو بخش اصلى تقسيم مى شود. بخش اول بنام شرقى وبخش دوم به نام غربى شهرت دارد. البته در برخى از كتابها به صورت دو بخش شمالى وجنوبى تقسيم شده است كه بخش شمالى را پهلوانيكـ وبخش جنوبى را فارسى ميانه ناميده اند.
وآثار برجاى مانده از زبان پهلوى شمالى "پهلوانيكـ" يا "پارتى" بسيار كمياب است ولى شاخه زبان پهلوى جنوبى به فارسى ميانه
شهرت دارد در اكثر آثار مكتوب آن زمان تاثير گذاشته است چنانكه بعضى از اين آثار در زمان پذيرش اسلام در ايران نوشته شده است.
اما زبان ايرانى نو ( فارسى درى) در حقيقت زبانى است كه از زبان ميانه كه با زبان عربى آميخته شده واز تاثير زبان عربى با توجه به داخل شدن دين اسلام به وجود آمده است .
زبان فارسى جديد در دو قرن اول ودوم هجرى بعد از پيدايش اسلام رايج نبوده ورواج آن به اينصورت با توجه به آغاز شعر شاعر ايرانى به نام "وصيف سگزى" انجام پذيرفته است.
بنا بر اين، زبان فارسى درى در قرن هاى اول ودوم هجرى رايج نبوده وشاعران اشعار خودرا به زبان عربى مى سرودند وملى گرايان اين دو قرن را دو قرن سكوت ناميده اند. اين زبان دنباله طبيعى وبلا فصل زبان "فارسى ميانه" است كه اصطلاحاً "پهلوى" خوانده مى شود. ظاهراً علت ناميده شدن فارسى جديد با صفت درى آن است كه زبان دولتى ورسمى دستگاه ساسانيان كه مقارن با ورود عرب نواحى غربى ومركزى ايران، به وسيله مباشران دولتى به مشرق وخراسان بزرگـ منتقل شده بود، در زمان نخستين دولتهاى نيمه مستقل وغيرمستقل ايرانى كه در قرون نخستين هجرى در مشرق ايران تأسيس شد، رسميت يافت ودر امور ادارى وادبى به كار رفت. به عبارت ديگر، همان زبان رسمى وادارى ايران پيش از اسلام به طور مستمر بعد از
اسلام نيز به صورت زبان رسمى وادبى ايرانيان رواج يافت واز اينرو به نام "فارسى درى" معروف گرديد.
نكته حائز اهميت اين است كه تا اواخر قرن سوم واوايل قرن چهارم هجرى اثر قابل توجهى به زبان فارسى جديد وبه خط عربى در زمينه علمى ويا ادبى نوشته نشده است. بدين جهت زبانشناسان "دوره فارسى جديد" را از قرن چهارم هجرى مقارن با قرن دهم ميلادى به حساب مى آورند.
زبان فارسى درى نه تنها در ايران وبخشهايى از آسياى ميانه بلكه در ميان بسيارى ديگر از اقوام شرق نزديكـ وميانه، در مناطقى مانند: هند، آسياى صغير، افغانستان وآذربايجان زبان ادبى ورسمى به شمار مى رفت وزبانى كه نخستين بار در نواحى ماوراء النهر، بلخ، هرات، بخارا وطوس به عنوان زبان ادبى مطرح شد، رفته رفته به غرب ومركز ايران نيز راه يافت.
بيشترين اختلافى كه در زبان فارسى مستعمل در نواحى مختلف مشاهده مى شود، در زمينه اصوات ولغات است كه اصطلاحاً اختلافات لهجه اى خوانده مى شود. اين اختلاف لهجه ها خود نتيجه تاثير زبان محلى دوره ميانه در زبان فارسى جديد است. مثلاً در لهجه خراسان تأثير زبان پارتى، در آسياى ميانه تأثير زبان سغدى ودر سيستان تأثير زبان سكايى ديده مى شود. ولى وجود لهجه هاى گوناگون موجب افتراق واختلاف زبان نمى شود. همچنانكه در زمان حاضر در شهرهاى مختلف مركزى، جنوبى، شرقى، شمال شرقى وغربى ايران
زبان فارسى با لهجه هاى مختلفى به كار مى رود مانند: تهرانى، كرمانى، مشهدى، اصفهانى، شيرازى، يزدى، همدانى وغيره. متكلمان به اين لهجه ها با اينكه همگى به زبان فارسى تكلم مى كنند، مى توان
از روى اختلافات صوتى وبرخى از لغات محلى موجود در زبانشان، موضع جغرافيايى ومحل نشو ونماى آنها را تشخيص داد. به عبارت ديگر از روى لهجه آنها مى توان دريافت كه اهل كدام شهرند.
زبانى كه در تاجيكستان به عنوان زبان رسمى وادبى آن خطه به كار مى رود واغلب از آن با عنوان زبان تاجيكى ياد مى كنند وهمچنين زبان فارسى كه در بخشى از افغانستان رايج است وآن را "درى" مىخوانند، گونه هايى از زبان فارسى جديد محسوب مى شوند.
زبان فارسى يكى از زبانهاى مهم اسلام به شمار مى رود واكنون يكـ صد وپنجاه ميليون نفر با اين زبان گفتگو مى كنند، واز اين تعداد هفتاد ميليون نفر در ايران وبقيه در كشورهاى افغانستان وتاجيكستان، وبرخى ديگر از كشورهاى اسلامى به سر مى برند. زبان فارسى به طورى كه قبلاً اشاره شد با حروف عربى نوشته مى شود وبه همين علت تدريس آن در كشورهاى عربى ازاهميت ويژه اى برخوردار است، ودر كشورهاى اسلامى به طور عمومى ودر كشورهاى حوزه خليج به ويژه در كشور عربستان سعودى حائز اهميت است ونظر به حضور هرساله ى حجاج ايرانى در عربستان اين زبان اهميتى ويژه دارد.
در پايان شايان ذكر است كه زبان فارسى داراى تمدنى درخشان بوده وبا اين زبان آثار ارزنده اى درأوايل دوره اسلامى بر جاى مانده كه از ذخاير ارزشمند جهانى به شمار مى رود.
شعبان آزادی
shazadi@topiranian.com