فراگیرى زبان آلمانى و برخى انگیزههاى جوانان ایرانى براى تحصیل در آلمان
اگر چه مهاجرت تحصیلى دانشجویان ایرانى سابقهاى دیرینهاى دارد، اما بعد از انقلاب ۵۷ روز به روز شدت گرفته است. تنوع رشتههاى تحصیلى در دانشگاههاى خارج كشور، انقلاب فرهنگى، ۸ سال جنگ و حتى مسایل مالى مربوط با دانشكاه آزاد از جمله دلایل این روند بوده است. آلمان هم با توجه به امكانات و شرایط تحصیلى مناسب همواره مورد توجه دانشجویان ایرانى قرار داشته است.
یكى از شرایط لازم براى گرفتن پذیرش دانشجویى از دانشگاههاى آلمان گذراندن كلاسهاى زبان آلمانى است. همان طور كه میدانیم تدریس زبان آلمانى در مدارس ایران به غیر از تعداد محدودى مدارس غیر انتفاعى كه آن هم بیشتر جنبه تشریفاتى دارد، مقدور نیست و این عامل هم این شرط را به یكى از فاكتورهاى لازم براى گرفتن ویزاى دانشجویى تبدیل كرده، در حالى كه در كشورهایى كه تدریس زبان آلمانى در مدارس هم صورت مىگیرد گذراندن این كلاسها از دید دانشگاه هاى آلمان لازم نیست.
ولى آیا در ایران در همه شهرها امكان یادگیرى زبان آلمانى وجود دارد؟ طناز، یكى از جوانان علاقمند به زبان آلمانى، در اینباره میگوید: « من چندان اطلاعی ندارم، ولی میدانم در اصفهان آموزشگاههایی هستند که زبان آلمانی را تدریس میکنند، و در تهران هم که صددرصد هست. ولی خب، مشکل اصفهان این بوده که چون تعداد متقاضی زبان آلمانی کم هست برگزاری کلاسها مرتب نیست. کلاسها بطور مرتب تشکیل نمیشود و خب، این مشکل پیش میآید.»
اما در چه آموزشگاههایى این امكان به علاقمندان داده مىشود و فرق آنها در چیست؟ به گفته طناز «آموزشگاههای زیادی در تهران هستند برای یادگیری زبان آلمانی، مثلا کانون زبان، موسسه کیش، گوته و ایران و اتریش. ولی خب، یک مزیتی که موسسه کیش یا گوته و یا ایران و اتریش دارند این است که وابسته به سفارتاند و مدرکش معتبرتر است و معلمهای خیلی بهتری دارند. بخاطر اینکه اکثر معلمهایش دو رگه هستند یا سالها در آلمان زندگی کردند و لهجه خیلی خوبی دارند. و لهجه هم برای ما که آلمانی نبودیم خیلی خوب و مهم است، برای اینکه بتوانیم آن لهجه درست را یاد بگیریم و اینکه مدرکش هم معتبرتر هست و برگزاری کلاسهایشان هم خیلی منظم است.»
یكى از مسایلى كه به تازگى در بعضى از دانشگاههاى آلمان اتفاق افتاده و اعمال آن به زودى در همه دانشگاه ها هم اجبارى خواهد شد بحث الزام پرداخت شهریه در دانشگاهها است. این مبلغ كه در حدود ۵۰۰ یورو برآورد شده است اعتراضات شدید جوانان آلمانى را هم در پى داشته است. آیا وضع این قانون جدید تاثیرى بر تصمیم گیرى جوانان ایرانى در انتخاب آلمان به عنوان محل تحصیل دارد؟
پشتون، یكى از جوانان علاقمند به تحصیل در آلمان، دراینباره میگوید: « فکر میکنم یکی از فاکتورهایی که در تصمیمگیری بچههایی که میخواهند به قصد تحصیل از ایران به سمت آلمان حرکت کنند، همین نداشتن شهریه است. ولی خب، شاید در نگاه اول کمی آدم بترسد، وقتی بخواهد شرایط را کمی دشوار ببیند. اما خوب که آدم نگاه میکند، فکر میکنم... مثلا حساب کنید، توی ایران هم ما دانشگاههایی داریم، مثل دانشگاه آزاد و دانشگاههای خصوصی که وقتی شهریه را آدم مقایسه میکند، میبیند تقریبا تفاوت چندانی نمیکند برای یک ترم درسی. تفاوت اصلیاش هم این است که شما کیفیت تحصیل دارید. یعنی شما شهریهای را که در ایران و آلمان یکسان هست پرداخت میکنید، با این تفاوت که در کشور آلمان بابت آن شهریه شما امکاناتی را هم دریافت میکنید که فکر میکنم جزو نقاط قوتاش باشد. پس فکر نمیکنم باعث بشود، حداقل در مورد شخص من، که تصمیم خودم را عوض کنم.»
از قرار معلوم علیرغم اعتراضات و مخالفتهاى شدید دانشجویان در آلمان تغییر چندانى در تصمیم گیرى مسولان ایجاد نشده و دانشگاه هاى آلمان هم مانند دیگر دانشگاه هاى اروپایى و آمریكایى قدم به سوى اجبارى كردن شهریه ها برداشته اند.
قانون جدید در دانشگاه هاى بن، كلن، بیلفلد و آخن از ترم اول سال آینده لازم الاجرا خواهد بود. پشتون درباره برخى انگیزههاى جوانان به آمدن به آلمان و تحصیل در این كشور میگوید: « طبیعا وقتی آدم یک هدفی را در ذهناش قرار میدهد، بابت آن هدف باید تاوانی هم پرداخت بکند. اگر هدف آدم تحصیل در کشور آلمان باشد، باید یکسری سختیها را تحمل بکند که با تحملکردن این سختیها به یکسری امکانات میرسد. مثلا در مورد تحصیل امکانات تحصیلی هست، کیفیت تحصیلی هست که باعث میشود آدم به هدفش سریعتر برسد و با کیفیت بالاتر. در مورد شخص من عوامل جانبی دیگری هم بود که از جمله میتوانم حضور خانواده پدریام در کشور آلمان که باعث شد من به این فکر بیافتم که به کشور آلمان بروم. بعد، یک چنین فاکتورهایی به نظر من میتواند باعث بشود که آدم برای تحصیل به کشور آلمان برود.»
كاوه بهرامى