روز جهاني مبارزه با ايدز

روز جهاني مبارزه با ايدز

اپیدمی جهانی ایدز و ویروس آن، با توجه به مقیاس و تأثیر ویرانگری که دارد یک مورد اضطراری جهانی و یکی از وحشتناک ترین چالشها را در برابر زندگی و حیثیت انسان و همچنین در برابر برخورداری مؤثر ازحقوق بشر تشکیل می دهد، که رشد اجتماعی و اقتصادی را در سراسر جهان تضعیف می کند و بر تمامی سطوح جامعه ملی، اجتماعی، خانوادگی و فردی تاثیر می گذارد. همانگونه که اطلاع داريم از زمان شناسایی بیماری ایدز، بیش از 22 میلیون نفر بعلت این بيماري جان خود را از دست داده اند و انتظار میرود تا سال 2010 این تعداد به دو برابر افزایش یابد.

مردم بيش از بيست سال است که درباره "اچ. آی. وی." و "ايدز" هشدار داده می شوند. ایدز تا به حال جان ميليون ها انسان را گرفته است و در سرتاسر جهان هر ساله ميليون ها انسان به ويروس "اچ. آی. وی." آلوده می شوند. تاکنون هيچ راهی برای درمان قطعی آن پيدا نشده است. اطلاعات ما در اين باره چقدر به واقعيت نزديک است؟

اول دسامبر/ دهم آذر ماه، روز جهاني مبارزه با ايدز نامگذاري شده است و اين روز در سراسر جهان گرامي داشته مي‌شود. اهميت اين روز در اين است كه به عموم مردم ياد‌آور مي شويم كه HIV از بين نرفته است و هنوز كارهاي زيادي است كه بايد انجام شود.

در اين روز از پيشرفت‌هايي كه در زمينه مقابله عليه اپيدمي اين بيماري صورت گرفته تقدير مي‌شود و چالش‌هاي باقي مانده مورد توجه قرار مي‌گيرند. در روز جهاني ايدز 2005 با موضوع «ايدز را متوقف كنيد، به عهد خود پايبند باشيم» بر روي تعهداتي متمركز مي‌شود كه بر اساس آن‌ها ايدز بايد در تمام سطوح از جمله فردي، اجتماعي، سازماني و دولتي متوقف شود.
در اين روز از تلاش‌هاي برنامه حمايت جهاني مبارزه با ايدز براي اجراي بيانيه تعهد سازمان ملل در زمينه ايدز و تعهدات خط مشي پس از آن در اين حوزه حمايت و پشتيباني مي‌شود.
در اين حال، کوفی عنان دبير کل سازمان ملل متحد با انتشار اعلاميه از سرعت افزايش بيماری ایدز در جهان ابراز نگرانی کرده است. در اين پیام آمده است که در کشور هايی که دارای بيشترين آمار مبتلايان به ایدز هستند طول عمر به سرعت کاهش می يابد.

نماينده صندوق کودکان ملل متحد، يک عامل عمده مشترک که سبب انتشار گسترده ويروس در سراسر جهان می شود را وجود اقشار آسيب پذير جوامع، مانند معتادان تزريقی مواد مخدر و کسانی دانست که با هدف درآمد، خون خود را می فروشند.

نمايندگان سازمان جهانی بهداشت (who)، صندوق جمعيت سازمان ملل متحد (unfpa) و يونيسف نيز بر اين موضوع تأکيد داشتند که بايد يک استراتژی جديد برای مراقبت و جلوگيری از بيماری ايدز در جهان ايجاد شود.

و اما ويروس ايدز چيست؟

ويروس ايدز همان ويروس نقص ايمني اكتسابي انسان است كه بيماري ايدز را به وجود ميآورد. ويروس ايدز عضو گروهي از ويروسها به نام رترويروسها است كه سلولهاي انسان را آلوده ميكند و انرژي و مواد غذايي اين سلولها را صرف رشد و توليدمثل خود ميكند.

بيماري ايدز چيست؟

بيماري ايدز يا سندرم نقص ايمني اكتسابي بيماري است كه سبب اختلال سيستم ايمني بدن ميشود به صورتي كه بدن قادر به مبارزه با برخي عفونتها نميباشد. اين عفونتها عبارتند از: عفونتهايي كه عفونتهاي فرصت طلب نام دارند و ساير بيماريهايي كه در شرايط ضعف سيستم ايمني عمل ميكنند.

وقتي فردي با ويروس ايدز آلوده ميشود و ويروس وارد بدن او ميگردد، ابتدا ويروس در سلولهاي سفيد خون او زندگي و تكثير پيدا ميكند. اين سلولهاي سفيد سلولهاي ايمني هستند كه بطور طبيعي ما را در مقابل بيماريها محافظت ميكنند. شاه علامت آلودگي با ويروس ايدز بصورت از بين رفتن پيشرونده گروه خاصي از سلولهاي ايمني به نام سلولهاي T كمكي يا سلولهاي CD4 ميباشد. ويروس در حين رشد خود در بدن سبب از بين رفتن اين سلول وسلولهاي ديگر ميشود. انهدام اين سلولها سيستم ايمني را تضعيف ميكند در نتيجه باعث مستعد شدن شخص به عفونتها و بيماريهاي فرصت طلب مختلف ميشود از عفونت ريه گرفته تا سرطان.

مركز كنترل و پيشگيري بيماريهاي ايالات متحد (CDC) فردي را مبتلا به بيماري ايدز ميداند كه تست ويروس ايدز (تستHIV) وي مثبت بوده ويك يا هر دو شرط زير را داشته باشد:

1. مبتلا به حداقل يك نوع عفونت يا بيماري وابسته به ايدز شده باشد.

2. تعداد سلولهاي كمكي از 200 عدد در ميليمتر مكعب خون بيشتر نباشد (به اين معيار تعداد سلولهاي T ميگويند). در يك شخص سالم تعداد سلولهاي T بين 450 تا 1200 عدد است.

فاصله زماني ورود ويروس تا بروز علايم بيماري چقدر است؟

در برخي افراد علايم ايدز كه همانا كاهش تعداد سلولهاي T و عفونتهاي فرصت طلب ميباشد خيلي زود بعد از اولين آلودگي با ويروس اتفاق ميافتد. اما اغلب افراد به مدت 12-10 سال و تعداد كمي حتي مدتهاي طولاني تري بدون علامت باقي ميمانند. همانند بيشتر بيماريهاي ديگر رسيدگيهاي بموقع پزشكي ميتواند عمر شخص را طولاني تر سازد.

تعداد افراد آلوده به ويروس يا مبتلا به بيماري ايدز چقدر است؟

مجمع برنامه ريزي براي ويروس/بيماري ايدز سازمان ملل متحد تعداد مبتلايان به ويروس/بيماري ايدز را در دنيا در حال حاضر حدود 1/36 ميليون نفر تخمين زده است. اغلب اين افراد نميدانند كه حامل ويروس ايدز هستند وممكن است كه سبب انتقال ويروس به افراد ديگر بشوند.

از زمان شروع همه گيري ايدز در دنيا حدود 22 ميليون نفر بر اثر ايدز درگذشته اند. ايدز در دنيا چهارمين علت اصلي مرگ بالغين را تشكيل ميدهد و بعد از مالاريا و سل كشنده ترين بيماري عفوني بالغين است. در اثر همه گيري ايدز در دنيا تابحال بيش از 13 ميليون كودك يتيم شده اند.

چگونه ويروس ايدز منتقل ميشود؟

فرد آلوده به ويروس ايدز ويروس را در مايعات خاص بدنش از جمله خون، شير و ... حمل ميكند. انتقال ويروس فقط در صورتي ميسر است كه اين چنين مايعات آلوده به ويروس ايدز وارد جريان خون فرد ديگري بشوند.

معمولاً انتقال ويروس ايدز از يكي از اين راهها اتفاق ميافتد: تماس جنسي بدون پيشگيري با فرد آلوده به ايدز.

استفاده از سوزن يا سرنگ مشترك با يك فرد آلوده به ويروس ايدز: بررسيهاي آزمايشگاهي نشان داده است كه ويروس ايدز در يك سرنگ آلوده ميتواند حتي بيشتر از يك ماه زنده بماند، ومعتادان تزريقي به منظور پيشگيري از ايدز هرگز نبايد سرنگ، آب و وسايل تهيه مواد مخدر را بطور اشتراكي مصرف نمايند يا اينكه بيشتر از يك بار مصرف كنند. اين شامل سوزنها و سرنگهايي ميشود كه براي تزريق مواد مخدر و حتي داروهايي مثل استروئيدها به كار ميرود. ساير انواع سوزن و سرنگ مثل آنهايي كه براي سوراخ كردن گوش و خالكوبي يا تاتو كردن به كار ميرود نيز ميتواند سبب انتقال ايدز شود.

انتقال ويروس از مادر به فرزند در حين بارداري، زايمان، يا شيردهي: هر زني كه باردار است يا قصد بارداري دارد و به هر دليل مشكوك است كه احتمال آلودگي با ويروس براي وي وجود دارد لازم است قبل از بارداري آزمايش و مشاوره مربوط به ايدز را دريافت كند.

اگر آزمايش ايدز خانم بارداري مثبت باشد بايد داروهاي لازم براي پيشگيري از انتقال ايدز به فرزندش را دريافت كرده و از شير دادن وي خودداري نمايد.

ويروس ايدز از چه راههايي منتقل نميشود؟

انتقال ويروس ايدز از يك فرد به فرد ديگر به آساني ويروسهاي ديگر نميباشد. اين ويروس از راه هوا يا غذا منتقل نميشود (به عنوان مثال از طريق عطسه يا سرفه كردن). هيچ موردي از انتقال ايدز از طريق تماسهاي عادي روزانه يك فرد آلوده با همخانه اي ها، همكاران، خويشاوندان، يا دوستانش كه از ظروف و توالت مشترك استفاده ميكنند ديده نشده است. ايدز همچنين از طريق در آغوش گرفتن و بوسيدن منتقل نميشود. انتقال ايدز از طريق تزريق خون در صورتي كه آن قبلا از نظر آلودگي با ويروس كنترل شده باشد اتفاق نميافتد. همچنين اهدا خون در يك مركز معتبر باعث آلوده شدن با ويروس ايدز نميشود. ويروس ايدز در عرق، استفراغ، مدفوع و ادرار وجود دارد ولي تاكنون مواردي از انتقال توسط آنها گزارش نشده است. (بجز دو مورد كه انتقال ويروس از طريق تماس مدفوع با پوست بريده شده اتفاق افتاده است.) مگس، پشه و حشرات ديگر ويروس را منتقل نميكنند.

آيا بيماري ايدز علاج قطعي دارد؟

تابحال بيماري ايدز علاج قطعي نداشته است. داروهاي جديد اگر چه دربرخي بيماران باعث افزايش طول عمر و بهبود نسبي بيماري آنها ميشود مشكلات زيادي را نيز به همراه دارند:

درمانهاي موجود در حال حاضر براي بسياري از بيماران مبتلا به ويروس/ بيماري ايدز كارگر نميباشد.

داروهاي ضدويروس ايدز عوارض زيادي از قبيل آسيبهاي قلبي، نارسايي كليه، وپوكي استخوان دارند. بسياري (شايد اكثر بيماران) نميتوانند عوارض درمان درازمدت بسيار مؤثر ضد ويروس را تحمل كنند.

ويروس ايدز دائماً جهش پيدا ميكند. حتي آنهايي كه به درمان ضد ويروس بسيار مؤثر پاسخ خوبي ميدهند، تقريباً نيمي از آنها بدليل اين كه ويروس به داروهاي موجود مقاومت پيدا ميكند، در عرض يكي دو سال درمانشان دچار مشكل ميشود. در آمريكا در حدود 14% بيماران جديد دچار گونه هايي از ويروس ميشوند كه به داروهاي موجود از ابتدا مقاوم هستند.

چون رژيمهاي درماني نامطلوب و پيچيده هستند، بسياري از بيماران گاهاً دُزهايي از درمانشان را فراموش ميكنند. درست مصرف نكردن داروهاي ضدويروس ايدز طبق برنامه و دُز تعيين شده قبلي ميتواند ايجاد گونه هاي جديد ويروسي مقاوم به دارو را تسريع كند.

حتي هنگامي كه بيماران به درمان ضد ويروسي بسيار مؤثر خوب پاسخ ميدهند، اين درمان ويروس ايدز را ريشه كن نميكند. ويروس در حد بسيار كم به تكثير خود ادامه ميدهد و اغلب در مخازن خود در بدن (مثل غدد لنفاوي و مغز) باقي ميماند. 95% مبتلايان به ويروس/ بيماري ايدز در كشورهاي در حال توسعه زندگي ميكنند كه در آنها احتمال دستيابي به داروهاي ضد رتروويروس كم است.

در كشور آمريكا بين سالهاي 1998-1996 استفاده از رژيم دارويي ضدويروس بسيار مؤثر سبب كاهش تعداد مرگ و مير ساليانه ناشي از ايدز شده بود، اما اين روند كاهش به نحو فاحشي كند شده است و در برخي جوامع مرگهاي ناشي از ايدز بيشتر شده است.

تشخيص آلودگي با ويروس ايدز

بلافاصله بعد از آلوده شدن، برخي افراد ممكن است علائمي گذرا شبيه يك سرماخوردگي ساده داشته باشند. حتي ممكن است آلوده شده باشند، اما كاملاً احساس سلامت كنند. تنها راهي كه شخص ميتواند از وضعيت خود مطمئن شود انجام آزمايش براي كشف آنتي باديهاي ضدويروس ايدز (پروتئين هايي كه در بدن براي مبارزه برعليه ويروس ايدز توليد ميشوند) ميباشد. اين آزمايش بر روي نمونه خون فرد مشكوك انجام ميشود. اگر در خون شخص آنتي باديهاي ضدويروس ايدز موجود باشد معناي آن اين است كه به ويروس ايدز آلوده شده است.

مواردي كه بايد آزمايش ايدز انجام شود:

اگر شخص به هر دليل احتمال ميدهد كه به ويروس ايدز آلوده شده باشد بايد هرچه سريعتر مورد آزمايش قرار گيرد، زيرا:

حتي در اولين مراحل بيماري بايد گامهاي سازمان يافته اي براي حفظ درازمدت سلامتي فرد برداشته شود. بيمار بايد به طور منظم به يك متخصص بيماريهاي عفوني مراجعه كند تا در وقت مقتضي قبل از بدحال شدن بيمار درمان ضد ويروس ايدز شروع شود. اين روش رسيدگي فعالانه در بيماران ايدز سبب ميشود بيمار سالهاي بيشتري زندگي سالم داشته باشد.

مشارکت فدراسیون بین المللی جمعیتهای هلال احمر و صلیب سرخ در مقابله با ایدز بر اساس اصول بنیادی این نهضت جهانی صورت میپذیرد. که برای تحقق این مشارکت در تخصیص منابع انسانی، تجهیزاتی و مالی اهتمام داشته است. تا بتواند به رسالت های خود یعنی:

· ارایه حمایت های بشر دوستانه به افراد متاثر از ایدز بدون هر گونه تبعیض

· بسیج داوطلبان برای همکاری با دولت ها و سایر سازمانها درمقابله با ایدز

· همچنین آگاه سازی و ارایه خدمات پیشگیری به گروههای هدف به خصوص جوانان دست یابد.

در کشور ما سیاستهای مداخله جمعیت هلال احمر در امر مقابله با ایدز توسط بالاترین سطح و کمیته ای به رهبری رئیس جمعیت هلال احمر و عضویت روسای سازمانها و معاونتهای جمعیت تعیین می شود، كه ستاد اجرايي اين كميته در حوزه معاونت درمان و توانبخشي متشكل از كارشناسان بخشهاي مختلف برنامه هاي عملياتي مصوبات كميته را تهيه مي كند. ضمناً تهيه وچاپ جزوات و كتابهاي متعدد آموزشي و انتشار آن در سطح ايران زير نظر اين ستاد انجام، كه كتاب آموزشي "كار با جوانان" Action with youth" از انتشارات فدراسيون را نيز ترجمه و در 5000 نسخه چاپ و به سه كشور فارسي زبان ارسال كرده است.

آموزش و اطلاع رسانی، مشاوره و حمایت استراتژی های برگزیده جمعیت هلال احمر ایران در امر مشارکت در کنترل ایدز درکشور هستند که برنامه های مرتبط با آن توسط شعب این جمعیت در سطح کشور به اجرا در می آیند. در اجرای استراتژی آموزش و اطلاع رسانی سازمان جوانان جمعیت توسط مربیان آموزش دیده به اجرای برنامه های مدون آموزشی اقدام مي کند و در این برنامه کلیه اعضاء سازمان جوانان در بخش های مختلف (آزاد، دانشجویی و دانش آموزی) ضمن شناخت بیماری راههای انتقال و پیشگیری HIV را می آموزند همچنین جوانان داوطلب در برنامه های آموزش همسالان شرکت می کنند و بعنوان مربی آموخته های خود را به دیگر جوانان جامعه منتقل کنند. همچنین با برگزاری سخنرانی در مناسبتهای مربوطه، و در پایگاههای اطلاع رسانی و با چاپ پوستر و بروشورهای آموزشی، اطلاع رسانی به دیگر بخشهای جامعه صورت ميگیرد.

با توجه به شعار امسال اين روز؛ «ايدز را متوقف كنيد، به عهد خود پايبند باشيم»، مردم حق دارند كه از دولتها و سياستمداران بخواهند كه به قولي كه داده بودند عمل كرده و همچنين بدانند كه آيا دولتها به قولشان پايبند بوده اند و آيا پيشرفتهايي بسوي اهداف بلند مدت برداشته شده است يا خير.
يكي از اهداف "رشد و توسعه هزاره" (که اعضاي سازمان ملل به آن متعهد شدند) اين بود كه تا پايان سال 2015 گسترش HIV را متوقف كرده و سير گسترش آن نزولي گردد. تا پايان سال 2005 بايستي پيشرفت قابل توجهي ايجاد شده باشد تا مطمئن شويم كه رهبران به قول خود (تا پايان سال 2015) پايبند خواهند بود يا خير!


[ چاپ اين مطلب ]

Close