بردگي در قرن بيست و يكم: قاچاق انسان در اروپا
گزارش حاضر پروژهاي تحقيقاتي از قاچاق زنان و مرداني است كه با هدف استثمار جنسي و يا كار اجباري و بردگي قاچاقشده و قرباني پديده قاچاق انسان ميشوند.
كشورهايي كه قربانيان قاچاق از آنجا به سه كشور عمده عضو اتحاديه اروپا در دهه گذشته وارد شدهاند، بسيار متفاوتند. مهمترين اين مناطق، عبارتند از اروپاي شرقي و مركزي (مانند مولداوي، آلباني، روسيه، روماني، اوكراين و بلغارستان)، آفريقا (مانند مراكش، الجزاير، نيجريه، سودان و سيرالئون)، آسيا (مانند چين، سريلانكا، پاكستان و افغانستان) و آمريكاي جنوبي (مانند برزيل، جمهوري، دومنيكن و اكوادور).
در سالهاي اخير بلژيك، ايتاليا و هلند، شاهد افزايش شبكههاي جرم به ويژه در منطقه بالكان بودهاند. بررسي علل اين قضيه، يكي از مسائل اصلي است. در بحث راجع به دلايل مهاجرت و توجه به فاكتورهاي ريشهاي آن مهم است. دلايل اصلي مهاجرت به اروپا معمولا دلايل سياسي و بحرانهای اجتماعي، اقتصادي، جنگ داخلي، درگيريهاي مذهبي و قومي و برخی جذابيتهاي زندگي غربي است.
تحقيقات اخير كميسيون اروپا، نشان داد كه هنوز آمار قابل اعتمادي در مورد قاچاق انسان در دست نیست و اين به رغم فعاليتهاي سازمان هاي گوناگون غيردولتي، ارگانهای قضايي، سرويسهاي مهاجرتي و ديگر تشكل های دولتي، منطقهاي و بينالمللي در اين زمينه است.
گزارش موجود، نتيجه تحقيق اين كميسيون در سه كشور عضو اتحاديه اروپا؛ يعني بلژيك، ايتاليا و هلند در زمينه مبارزه و جلوگيري از قاچاق انسان است. با توجه به اين كه به دست آوردن اطلاعات از قربانيان براي رسيدن به هدف در چنين تحقيقاتي الزامي است، براي همين، اين سه كشور با اعمال برنامههاي حمايتي از قربانيان و شاهدان اين پديده و دادن مجوز اقامت در كشورهايشان و همچنين برنامههاي ويژه كمكرساني به آنان، اين امر را آسان ساختند. نتايج اين تحقيق، در درجه نخست، بنا بر يافتههايي است كه از اطلاعات اين قربانيان و شاهدان عيني به دست آمده است.
بنا بر آمار به دست آمده در كشور بلژيك، 65 درصد قربانيان متولد سالهاي 1974 تا 1980 هستند كه در دهه سوم زندگي خود هستند. 15 درصد قربانيان نيز در سال 1980 متولد شدهاند. تنها 13 درصد اين قربانيان در بلژيك داراي كار بوده و 40 درصد آنان نيز كارهايي مانند نظافت خانهها را دنبال ميكردند. 12 درصد آنان داراي فرزندي بودهاند كه در بلژيك متولد شده و حدود 70 درصدشان به تنهايي با فرزندانشان زندگي ميكنند.
بنا بر آمار، 57 درصد قربانياني كه در كشور بلژيك مورد تحقيق قرار گرفتند، در كشور خود با خانواده و 23 درصد آنان تنها زندگي ميكردهاند و 13 درصد داراي يك شريك بودهاند و 65 درصد كل قربانيان قاچاق انسان در بلژيك دستكم تحصيلات دبستاني را داشتهاند.
انگيزه اين قربانيان براي تن دادن به اين كار عبارت بوده است از:
30 درصد: نياز به پول براي رفع احتياجات اوليه
23 درصد: پول براي خانواده
35 درصد: كار
14 درصد: پول براي داشتن زندگي لوكستر
8 درصد: ماجراجويي
17 درصد: آينده بهتر
7 درصد: آدمربايي
8 درصد: اعتياد
11 درصد: يافتن شرايط بهتر براي كار كردن به عنوان يك فاحشه
4 درصد: بيثباتي سياسي در كشور خود
كه مهمترين فاكتورها و انگيزههاي اين كار، زمينههاي مالي و اقتصادي دارند. قاچاقچيها نيز با وعدههاي متفاوتي قربانيان را بينياز ميكردهاند. به 21 درصد قربانيان قول كار در هتل داده شده بود. 13 درصد براي ادامه كار فاحشگي در خارج و 5 درصد به عنوان رقاص، حاضر به همكاري با قاچاقچيان شدهاند.
8 درصد با قول ازدواج و 4 درصد با احتمال ادامه تحصيل راضي به سفر شدهاند. 28 درصد نيز هيچ وعدهاي براي همكاري دريافت نكرده بودهاند.
در ميان قاچاقشدگان، پاسپورتهاي آلبانيايي، بيش از ديگر كشورها به چشم ميخورد؛ حدود 28 درصد. پس از آلباني نيز نيجريه با 16 درصد ميزان بالايي را داراست. البته در 56 درصد موارد، مليت قرباني با پاسپورت وي تفاوت دارد.
40 درصد قربانيان قادر به شناسايي مليت قاچاقچيها نبوده و در 21 درصد موارد، قاچاقچيها، نيجريهاي معرفي شدهاند. 19 درصد نيز آلبانيايي بودهاند.
مسير قاچاق از آلباني با استفاده از ايتاليا و فرانسه است تا سرانجام، قرباني به بلژيك برسد. 85 درصد قربانيها، آلباني را با قايق ترك ميكنند و با ماشين يا قطار به بلژيك ميرسند. در مورد نيجريه مسير اوليه، اكثرا يكي از كشورهاي غرب آفريقا و معمولا غناست و سپس سفر هوايي يا دريايي به آلمان، هلند يا بلژيك.
در مورد قربانيان حاضر در بلژيك، 18 درصد مليت چيني، 14 درصد آلبانيايي، 14 درصد اكوادوري، 10 درصد ايراني و 10 درصد عراقي بودهاند. در ميان اين قربانيان، به طور كل، 21 درصد داراي پاسپورت آلبانيايي، 13 درصد اكوادوري و 20 درصد ايراني بودهاند.
در 46 درصد موارد مليت قاچاقچي شناسايي شد كه آمار آن عبارت است از: 17 درصد قاچاقچي اكوادوري، 14 درصد چيني، 14 درصد عراقي، 14 درصد ايراني و 8 درصد آلبانيايي.
قربانيان حاضر در بلژيك كه بيشتر آنان از كشورهاي چين، آلباني، اكوادور، ايران و عراق حركت خود را آغاز كردهاند، از دو كشور ايتاليا و تركيه به مسير خود ادامه دادهاند. قربانيان ايراني و عراقي، نخست به تركيه رفته و از آنجا به ايتاليا يا فرانسه ميروند تا سپس به مقصد نهايي؛ يعني بلژيك برسند. 90 درصد آنان حركت اوليه خود را به قصد بلژيك آغاز كرده بودهاند.
براي مثال؛ دو مرد ايراني كه قرباني قاچاق به انگليس هستند، در گفتوگوهاي خود اعلام كرده بودند كه مجبور به كار و آموزش ديدن در يك گروه تروريستي شدهاند.
90 درصد قربانيان قاچاق از ايران، مرد بوده و اين در حالي است كه نسبت زنها به مردها در كل قربانيان، 50 به 50 است. بيشتر اين افراد، مشاركت چنداني در پشت سر نهادن مراحل نداشته و تنها خواستهاند سريعا از كشور خارج شوند. همه قربانيان در ايران، يا داراي استانداردهاي زندگي بوده و يا بالاتر از اين استانداردها زندگي ميكردهاند. اين امر در ميان كل قربانيان، حدود 70 درصد است.
دو سوم قربانيان ايراني، بيثباتي سياسي را در كشورشان دليلي براي اين كار عنوان كردهاند كه اين انگيزه در ميان كل قربانيان، تنها متعلق به يك چهارم آن است؛ شبكه قاچاقچيان براي نيمي از اين قربانيان، افرادي با مليتهاي گوناگون بودهاند.
در 90 درصد موارد نيز خود قاچاقچيان همه مدارك و اسناد را براي خروج درست كردهاند كه در كل اين آمار 60 درصد است. همه قربانيان نيز پيش از ترك ايران بايستي همه پول را به آنان بدهند.
قربانيان، حدود دو هفته پس از تماس اوليه با قاچاقچي، كشور را ترك كردهاند. در تحقيقات قربانيان ايراني، مشخص شد كه در شبكههاي قاچاق آنان، جرايم بيشتري مانند قاچاق مواد مخدر و سلاح نيز وجود دارد.
چهار قرباني ايراني، به خانهاي اشاره كردند كه از آنجا و از بندر Zeebrugge به انگليس قاچاق ميشدهاند. اين قربانيان در سال 2001، به علت بيثباتي سياسي با يك قاچاقچي تماس گرفته بودند تا به انگليس قاچاق شوند و هر كدام نيز حدود چهار هزار دلار بابت اين كار به آنان پرداخته بودند. به اين ترتيب، آنان از ايران به تركيه رفته و سپس به ايتاليا و بلژيك فرستاده ميشوند. در بلژيك، قاچاقچيان تلاش كردند تا آنان را در كاميوني در يك پاركينگ رها كنند و پس از يك تلاش ناموفق، كه در آن نزديك بود قربانيان يخزده و بميرند. قربانيان پس از تهديد از سوي قاچاقچيان، سرانجام با پليس تماس گرفتند كه پس از اين اقدام و در جريان جستجوي خانه، يك اسلحه و حدود يك كيلو ترياك كشف شد كه از ايران قاچاق شده بود.
زنجيره قاچاقچيان دستكم از يازده نفر تشكيل ميشد و سازماندهندگان آن نيز ايراني بودند. سرانجام شش نفر از قاچاقچيان در سال 2002 به خاطر قاچاق انسان، محكوم و مجازات شدند.
گزارش کميسيون اروپا
ترجمه: سبوح شهلايي