پناهجويان ايراني Horror story of Iranian Refugees
پناهجويان ايراني
ادوارد سعيد نويسنده فلسطيني زماني گفت قرن بيستم قرن مهاجرت و پناهجويي است. وقتي او اين گفته را به زبان آورد، شايد نميدانست در قرن بيست ويكم هم ابعاد اين قضيه به نحو روزافزوني گسترش خواهد يافت. دليل آن هم البته واضح است؛ با گسترش ارتباطات، انسانها مي توانند از وضعيت همعصران خود در اقصي نقاط جهان آگاه شوند. در شرايطي كه كشورهاي امنتر يا مرفهتر، توان زندگي بهتري براي شهروندان خود فراهم مي آورند، شهرونداني كه در كشورهاي ديگر در معرض نقض حقوق بشر يا در شرايط اقتصادي نامناسب قرار دارند، حاضر نيستند از حق خود براي زندگي امن و سالم بگذرند
به همين دليل است كه اعلاميه جهاني حقوق بشر امكان تردد داخل مرزهاي هر كشور را از حقوق مسلم انسان ميداند و در مورد تردد از كشوري به كشور ديگر نيز ميثاقهاي جهاني از جمله ميثاق موسوم به ژنو دولتها را ملزم كردهاند پناهجويان را در كشور خود بپذيرند. آدرس اينترنتي اعلاميه جهاني حقوق بشر از اين قرار است:
www.un.org/Overview/rights.html
و در اين آدرس كه به كميسارياي عالي سازمان ملل متحد در امور پناهجويان تعلق دارد اسناد جهاني مربوط به حقوق پناهجويان را مي يابيد.
www.unhcr.ch/cgi-bin/texis/vtx/home
در ايران نيز چون بسياري از كشورهاي توسعه نيافته، آنچه فرار مغزها خوانده مي شود در سالهاي اخير ابعاد روز افزوني به خود گرفته است. هر سال هزاران جوان به شيوه هاي مختلف از ايران خارج مي شوند و بيشتر آنان به طور غيرقانوني و با درك خطر فراواني كه در بر دارد اقدام به اين كار مي كنند. آنها مي دانند آنچه پيش رويشان است، پناهندگي است و پناهنده كسي است كه حقوق اوليه انساني اش اغلب در معرض دستبرد قرار دارد. پناهجويان در خارج از ايران با اشكال ديگري از نقض حقوق بشر رو در رو هستند.
نرگس ربيعي، پناهجويي كه همراه خانواده اش از ايران خارج شده وبه طور موقت در تركيه بسر ميبرد مي گويد دليل اصلي خروج جوانان از ايران بيكاري است. به نظر او بخصوص تحصيلكردگان با دورنماي تاريكي كه از نظر اشتغال پيش رويشان است و با انتظاراتي كه در آنها ايجاد شده حاضر نيستند در ايران بمانند.
پناهجويان ديگر كه با آنها صحبت كردم ضمن تأييد اين گفته تأكيد مي كنند كه نقش محدوديتهاي اجتماعي را هم نبايد از نظر دور نگه داشت؛ از جمله آزار و اذيت جوانان توسط گشتهاي انتظامي و دردسر در ارتباط با نوع حجاب كه در دختران از اوان كودكي نوعي اضطراب ايجاد مي كند.
به اين ترتيب به نظر مي رسد انگيزه اصلي جوانان براي خروج از ايران تلاش براي دستيابي به حقوق انساني اوليه اي باشد كه در ايران از آنان دريغ مي شود. اما آيا با خروج از ايران، پناهجويان با نقض حقوق بشر مواجه نمي شوند؟
سحر دختر هيجده سالهاي كه در رستوراني دراسكي شهر در تركيه كار مي كند، ميگويد بهترين سالهاي عمرش در تركيه تلف مي شود چون او كه در آرزوي تحصيل و امكانات بهتر همراه خانوادهاش از ايران بيرون زده بود نمي تواند حالا حتي در تركيه تحصيل كند. تقاضاي پناهندگي خانواده سحر رد شده و او و ديگر اعضاي خانواده اش ناچارند به كارغير قانوني بپردازند، كاري كه مزدش پايينتر است، به علاوه، كارفرمايان در تركيه مي دانند كه اين پناهجويان به دليل رد شدن پرونده شان در عمل به زندگي غير قانوني مي پردازند و نمي توانند در صورت نقض حقوقشان به جايي مرجعه كنند و حتي دفتر سازمان ملل در آنكارا هم تعهدي در قبال آنان از خود نشان نمي دهد. نتيجه اينكه اين پناهجويان در خارج از ايران با اشكال ديگري از نقض حقوق بشر رو در رو هستند.
پناهجو و پناهنده از محرومترين اقشار از نظر وضعيت حقوق بشر است آنها كه موفق مي شوند از تركيه به سمت كشورهاي غرب اروپا حركت كنند چه خطرات تردد غيرقانوني به غرب در هر بخش از اين سفر آنان را تهديد مي كند.
محمد، پناهجويي كه حالا در ساندرلند در بريتانيا ساكن است، مي گويد در مرحله اي از سفر غيرقانوني به اروپاي غربي، قاچاقچيان او و نوزده نفر ديگر كه تعدادي از آنان را زن و بچه تشكيل مي داد را در سقف كاذب كاميوني جاسازي كردند و آنها تا ساعت ها ناچار بودند بين سقف كاذب و سقف اصلي كاميون در حالت درازكش بمانند.
او مي گويد اين فاصله سي سانتيمتري چنان تنگ بود كه امكان تحرك از آنان گرفته شده بود و پس از چند ساعت نمي توانستند نفس بكشند. او و همراهانش با زحمت زياد و با استفاده از كارد ميوه خوري سقف برزنتي كاميون را پاره كردند تا بتوانند تنفس كنند.
و آنها كه به مقصد مي رسند چه اخيرا يكي از پناهجويان ايراني به نام پيمان بهمني در ساندرلند بريتانيا به ضرب چاقو به قتل رسيد. ضاربان كه از نژاد پرستان هستند توسط پليس دستگير شده اند اما پناهجويان مي گويند همچنان احساس ناامني مي كنند و حملات به آنان به طور پراكنده ادامه دارد.
آنچه از سفر پناهجويان و حتي از زندگي آنان پس از رسيدن به مقصد، يعني زندگي به عنوان پناهنده بر مي آيد اين است كه در كشور هاي مختلف پناهجو و پناهنده از محرومترين اقشار از نظر وضعيت حقوق بشر است. تلاش پناهجو براي انتخاب محل زندگي و بهره مند شدن از امكانات انساني از طريق كار شرافتمندانه، در عمل به ضربه پذير شدن او در ارتباط رعايت حقوق انساني اش مي انجامد چرا كه كشوري كه او ترك كرده او را شهروند خود نمي داند و كشوري كه او بدان وارد شده، هنوز او را واجد تمامي حقوقي كه ديگران دارند، نمي داند.
با اين حال هر سال ميليونها نفر در سراسر جهان قدم در راه پناهندگي مي گذارند و بخش مهمي از اين تعداد را جوانان ايراني تشكيل مي دهند.
منبع:
http://groups.google.com/group/soc.culture.iranian/
ايران و جهان
سهشنبه ۵ آذر
ب.ب.سي
داريوش همايي
http://www.iranvajahan.net/cgi-bin/news_fa.pl?l=fa&y=1381&m=9&d=5&a=11