آلمان : ناصر دعاجو - پریچهر جهانگیری- صالح روزتی - میترا قائدی - دکتر مریم آیتی - میلاد آریایی - فرشاد نصرالهی

کانادا : فرزانه شهیدی - علی اکبر ابراهیمی

فنلاند: داوود آقاخانی

آمریکا : دکتر نیما سجادی - دکتر امیر سرانجام  

سوئیس : لیلی امیدوار 

روسیه : محمدسجاد جوزدانی - شاهرخ ابراهیمی

استرالیا : آرش کریمی - محمود نکوئی

یونان : علی راد - سپهر راد 

مالزی : علی گنجیان خناری - پوریا استراکی

هند : دکتر مهدی شریعتمداری 

فرانسه : گلی امیدوار 

اوکراین : رضا اكبري - امیر حسین بصیری - حسین شبابی - محمد امین عبیدی 

انگلیس : نوشین مرادی- مرتضی معظمی

قبرس : وحید بهزادان

هلند : هومن ضیائی  - ابوالفضل همدانیان

اسپانیا : پریسا پازوکی  

ژاپن : حسن هاشمی - علی بلالی 

ترکیه : دکتر سید حسین موسوی - حجت همتی - یاشار باستانی

info(at)topiranian(dot)com

از طریق فرم

۱۲ فروردین ۱۳۸۷- توانمندي هاي دور از وطن

گزارش معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري در مورد بررسي آماري وضعيت متخصصان ايراني شاغل در خارج از كشورزواياي جديدي را در اين زمينه ترسيم مي كند. روند فزاينده خروج متخصصان از كشور كليه انديشمندان ، كارشناسان و مديران را به چاره جويي اساسي نسبت به اين مهم فرا مي خواند. مروري بر گزارش نشانگر نكات زير است :
- طبق آمار مربوط به بانك اطلاعات علمي متخصصان دفتر خدمات مهاجرتي آمريكا تا سال 1997، مشخصات 37362 نفر ايراني با تحصيلات كارشناسي وبالاتر در اين بانك ثبت شده بودند. ازاين تعداد، 29 درصد درسطح دكتري ، 33درصد درسطح كارشناسي ارشد وبقيه درسطح كارشناسي بودند.
- از مجموع 4300 نفر دانشجوي بورسيه كه به طور عمده از سال 1364 تا سال 1372 براي ادامه تحصيل به خارج اعزام شدند، حدود 12 درصد آنان پس از اتمام دوران تحصيل تا سال 1377 هنوز به ايران بازنگشته بودند.
- اعضاي هيات علمي كه به طرق مختلف به خارج رفته و مراجعت نكرده اند تصويري چنين نشان مي دهد: از سال 1368 تا 1377، از 28 دانشگاه وموسسه آموزش عالي ، 151 عضو هيات علمي باعناوين ماموريت تحصيلي )63درصد(، فرصت مطالعاتي )8درصد( و مرخصي بدون حقوق )29درصد( خارج شده و برنگشته اند. متوسط تاخير اين افراد بين 20 تا 43 ماه بوده است .
- براساس گزارشي ديگر، صادرات مغزهاي فعال ازكشور بالغ بر 83ميليارددلاربرآورد شده است . اين رقم در قياس باصادرات نفت از3برابرتا2برابردرنوسان است .
- براساس آمار خروجي اداره كل گذرنامه ، طي سال گذشته هرروز به طور متوسط 15 كارشناس ارشد و 3/2 نفر داراي مدرك دكتري از كشور خارج شده و در مجموع 5475 كارشناس در سال 1378 از كشور مهاجرت كرده اند. بايد گفت اين آمار شامل افرادي كه از مجاري غيررسمي و به صورت قاچاق ازكشور مهاجرت كرده اند نمي شود.
- مطالعه در خصوص مهاجران سرمايه گذار نشان مي دهد كه ايران رتبه پنجم را در بين كشورهاي مهاجر فرست به كانادا به دست آورده است . كشورهاي كره و تايوان در رده هاي اول و دوم قرار گرفته اند. مقايسه كشوري تعداد مهاجران در طبقه نيروي كار ماهر و متخصص نيز نشان مي دهد كه در سال 1999،كشورمان جزءده كشوراول بوده است . رتبه ايران درسالهاي 1997و1998 به ترتيب هفتم وششم بوده كه درسال 1999 به رتبه پنجم دست يافته است .
- براساس گزارش معاون دانشجويي و فرهنگي وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، مي توان به نمايي كلي از وضعيت ورود و خروج افرادتحصيلكرده مرتبط با اين وزارتخانه دست يافت كه به شرح زير قابل ارائه است :
در شش ماه اول سال 1378، تعداد 1664 نفر از افراد داراي تحصيلات دانشگاهي در رشته هاي علوم پزشكي ، براي دريافت مدارك ، ترجمه و تسجيل آنها اقدام كرده اند كه چنين اقدامي به منزله آمادگي براي خروج از كشور محسوب مي شود. اين ميزان آمادگي در مقايسه با مراجعين مدت مشابه در سال 1377 كه حدود 700 نفر بوده اند، رشدي در حدود 4/2 برابر را نشان مي دهد.
-....
اگر براين نكته باور عميق داشته باشيم كه "انسان توسعه يافته محيط توسعه يافته مي خواهد" از منظري ديگر مي توانيم به علل وعواملي كه بستر چنين وضعيتي را فراهم نموده است بپردازيم . براساس يافته هاي طرح پژوهشي فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران در ارتباط با "زمينه سازي براي پيشرفت علم و فن آوري و..." علل عقب ماندگي علمي ايران چنين تصوير شده است :
كمبود يا فقدان آزادي ، امنيت ملي ، ثبات سياسي و اقتصادي و عدم رعايت عدالت اجتماعي
حاكميت خودمحوري و فردگرايي و فقدان روحيه كار گروهي در امور علمي و سيطره نگرش استبدادي در مراكز علمي ، پژوهشي و فرهنگي
كمبود و يا فقدان ضابطه گرايي و قانون گرايي در امور علمي و پژوهشي در كشور
فقدان فضاي مطلوب براي نقد علمي و نبود مردم سالاري در مراكز علمي و پژوهشي
عدم توجه اصولي به نقش منابع انساني و آموزش
فقدان روحيه اعتماد به نفس و انگيزه براي رقابت سالم علمي و پژوهشي در ميان محققان
عدم استفاده مطلوب از دانش و دستاوردهاي نوين علمي و بي اعتنايي به انجام تحقيقات بنيادي
فقدان سيستم آموزش و پژوهش پويا و انعطاف پذير براي قبول تحولاتي كه در علوم و فناوري در سطح جهان اتفاق مي افتد.
نهادينه نبودن تفكر علمي و عدم آشنايي انديشمندان و دانش پژوهان با فلسفه علم
پايين بودن سطح توليدناخالص ملي كشور ونبودياكمبود سرمايه گذاري مطلوب ومناسب درامرتحقيق و آموزش و پژوهش در مقايسه با كشورهاي پيشرفته
فقدان مديران شايسته و جوان و مجرب و متعهد و آشنا با دانش جديد مديريت در مراكز علمي و تحقيقاتي
فقدان رفاه و امنيت اجتماعي و اقتصادي براي دانش پژوهان و مهاجرت انديشمندان و سرمايه هاي علمي كشور به خارج
عدم تربيت ، جذب و نگاهداري نيروي انساني لازم براي توسعه علمي و پژوهشي
نبود توجه به منزلت انسان و اخلاق و ارزش هاي انساني و معنوي در مراكز علمي
عدم به كارگيري مطلوب دانش در خدمت به توسعه فرهنگي و اقتصادي كشور
فقدان آينده نگري ، استراتژي و برنامه ريزيهاي مشترك پژوهشي و علمي كلان در ميان كشورهاي اسلامي
كمبود توجه اصولي به جايگاه انجمن هاي علمي در كشور و نبود ارتباط اساسي و لازم ميان دانشگاه و صنعت و مراكز علمي و تحقيقاتي
دسترسي بسيار محدود به منابع اطلاعاتي و شبكه هاي جهاني اطلاع رساني و لوازم و تجهيزات نوين پژوهشي براي كليه دانش پژوهان
نبود معيارهاي معنوي و ملي در تشويق محققان و عدم ترويج آموزه هاي ديني درباره ارزش و جايگاه علم و عالم در كشور
كمبود تعهد و الزام براي توسعه علمي و خوداتكايي فن آوري
نبود باور به سودمندي پژوهش در حل مسائل و مشكلات كشور و همراه نبودن فعاليتهاي پژوهشي با نوآوري و ابتكار
توجه ناكافي به آموزش هاي فني و حرفه اي
آلودگي شديد محيط زيست و وجود شرايط نامساعد براي زندگي با نشاط و سالم براي محققان و انديشمندان
عدم توجه به ميراث كهن علمي در گذشته و فقدان نگرش تجربه و عبرت آموزي از پيشينيان علوم در تاريخ كشور
گسترش مدرك گرايي در محيطهاي علمي و پژوهشي كشور
نظرخواهي هاي به عمل آمده از تحصيلكردگان مهاجر درمورد دلايل عدم بازگشت ايرانيان به كشور خويش به جز اشخاصي كه به علل عقيدتي وسياسي و غيره مايل به بازگشت به ايران نيستند را در شش دسته مي توان خلاصه نمود:
- اوضاع تحصيلي فرزندان
- شرايط كار و حرفه و اشتغال
- مشكل سربازي
- مزيت اقامت در خارج
- ابهامات موجود در مقررات مربوط به شرايط ورود و خروج
- آزادي در زندگي فردي و خصوصي
آنچه كه مي توان گفت اين است كه روند مهاجرت متخصصان و تحصيلكرده ها در "كوتاه مدت " برگشت پذير نيست و باتوجه به دورنماي تحولات آينده جامعه مي بايد براي "ميان مدت " و "بلندمدت " سياستگذاري نمود. نكته اصلي در اين زمينه ضرورت "تفاهم " بين مديران ارشد نظام و ديگردست اندركاران از دولت ، مجلس و نظام قضايي نسبت به موضوع است . شناخت ابعاد موضوع و درك هماهنگ ، پيش نياز تنظيم سازوكارهاي جديدمي باشد. يكي از مقدمات لازم براي پرداختن به موضوع ، پذيرش خود متخصصان و تحصيلكرده هاي مهاجر به عنوان عوامل حل مساله است . واقعيت آن است كه آنها امروز درمكاني ديگر حضور دارند، ليكن شرايط حضور "متناوب " آنها در درون كشور و حضور "متداوم " آنها ازطريق برنامه هاي واقعي بهره برداري از همكاري و خدمات آنها مي بايد مطمح نظر باشد. به عنوان مثال :
- دانشگاههاي ما مي توانند با تامين هزينه رفت وبرگشت آنان در قالب دوره هاي فشرده و پرداخت حق الزحمه هاي متعادل براي بخشي از دروس دردوره هاي مختلف و در رشته هاي گوناگون از وجود آنان بهره گيرند. در اين مورد تجربه هاي عملي و مفيدي وجود دارد.
- موسسه هاي پژوهشي و مطالعاتي در رشته هاي گوناگون درقالب قراردادهاي مقطعي و طولاني مدت زمينه همكاري كوتاه و يا پيوسته آنان را فراهم سازند. شرايط همكاري متناسب با حضور در ايران و كشور محل اقامت متفاوت تنظيم شود.
- استفاده از اين افراد به عنوان همكار در گروههاي پژوهشي ، استاد راهنما، استاد مشاور و يا ناظر مي تواند عملي شود.
- نگارش مقاله و كتاب به صورت مشترك باهمتايان داخل كشورباحمايت اصولي وزارت علوم ، تحقيقات وفناوري وسايردستگاههاصورت عملي مي تواند بيابد.
- انجمن هاي علمي ، تخصصي ، حرفه اي و صنفي مي توانند شعبه هاي خود را در كشورهايي كه بيشترين تراكم از ايرانيان متخصص را دارند تاسيس نمايند و با ارتباط پيوسته و استفاده از سازوكار شبكه و روابط الكترونيكي از ظرفيت و قابليت آنان بهره گيري نمايند. درطول سال هم در جلسات مجامع و كنگره هاي اين انجمن ها با تامين بخشي از هزينه رفت و برگشت آنان از حضور مستقيم تر آنان بهره مند شوند. در اين رهگذر وزارت علوم در قالب اعتبارات كمك به انجمن هاي علمي مي تواند پيش بيني لازم را بنمايد.
- كارآفرينان ايراني مقيم خارج به وسيله همتايان خود در ايران موردشناسايي قرار گرفته و شركتهاي جديدي با ايفاي دو نقش متفاوت و مكمل تاسيس شود. در اين زمينه دفتر خارج از كشور در مسير تسهيل انتقال اطلاعات ، دانش فني و يافتن بازارهاي نو براي محصولات ايراني و دفتر داخل كشور درمسير پشتيباني موثر فعاليت كنند. ايجاد خط توليد براي توسعه فعاليت ها در ادامه اين همكاري ها طبيعي به نظر مي رسد.
- شركت هاي ايراني با يافتن كارآفرينان و متخصصان ايراني مقيم خارج و حصول اطمينان از كفايت و صلاحيت آنان ، سرمايه گذاري هاي جديدي رادرخارج به عنوان توسعه فضاي تنفسي خود انجام دهند. اين مهم در مسير بين المللي شدن شركتهاي صنعتي و تجاري ايراني مي تواند مفيد تلقي شود.
- راهنمايي ايرانياني كه جلاي وطن مي كنند به بررسي راهكارها و تجربه هايي كه در بالا بدان اشاره رفت .
- ...
فضاي جهان امروز تسهيل كننده پيوند و ارتباط انسانها به يكديگر شده است و طبيعي است كه برخي از شهروندان كشورهاي گوناگون دوزيستي يابعضا چندزيستي بشوند. اين مهم اقتضاي آن را دارد كه ابعاد جامعه شناسي و روانشناسي چنين فضاي رفتاري موردبررسي مداوم قرارگيرد و قدر مشترك اين يافته ها در نظام هاي رسانه اي و دستگاههاي تصميم ساز و تصميم گير كشورمان مورداستفاده و استناد قرار گيرد. طبعا مفاهيم نويني براي "توسعه حضور" مي بايد ايجاد شود كه "مفاهمه اجتماعي " و قبل از آن "مفاهمه مسئولان و مخاطبان " بارور شود. از آنجا كه نظام اعتقادي ما در گستره جغرافيايي خاصي خود را محصور نساخته و خطاب آن همه جهانيان و رحمت براي همه عالميان است ، ظرفيت توليد چنين مفاهيمي را درقياس با سايرمكاتب الهي و غير آن دارا مي باشد. اميد است با عزمي راسخ در مقياس ملي از سطح مديران ارشد نظام تا يكايك شهروندان در اين زمينه گامهاي جديدي برداشته شود و سروهاي چمان كشورمان را مايل به سوي وطن نماييم . ان شاءالله .
http://imi.ir/tadbir/tadbir-113/article-113/article-head.asp

ارسال نظر شما در مورد این خبر نام: پست الکترونیکی: سایت: مشخصات شما ثبت گردد؟ پیغام: